Gần đây thấy nhiều người mới gặp rắc rối trong giao dịch hợp đồng, chủ yếu là do hiểu không rõ về ký quỹ và mô hình vị thế. Mình sẽ tổng hợp lại kinh nghiệm của bản thân, hy vọng giúp ích cho mọi người.

Khi làm hợp đồng, trước tiên cần hiểu một điều: mở vị thế cần có ký quỹ, số tiền này sẽ bị khóa trong vị thế. Ký quỹ có hai loại, ký quỹ ban đầu là số tiền phải nộp khi mở vị thế, ký quỹ duy trì là mức tối thiểu phải duy trì trong suốt thời gian giữ vị thế. Vượt quá mức tối thiểu này sẽ bị thanh lý.

Hợp đồng có hai mô hình, toàn vị và từng vị, chọn cái nào thật sự rất quan trọng.

Trong mô hình toàn vị, tất cả số dư khả dụng trong tài khoản của bạn đều có thể dùng làm ký quỹ. Khi vị thế lỗ, hệ thống sẽ tự động bù ký quỹ từ số dư tài khoản, liên tục bù cho đến mức ký quỹ ban đầu. Nếu tiền không đủ để bù, mới thực hiện thanh lý. Ưu điểm của mô hình này là khả năng chống rủi ro cao, tất cả lợi nhuận lỗ của các vị thế được tính chung, một vị thế lỗ có thể được bù đắp bởi lợi nhuận của vị thế khác. Nhưng rủi ro nằm ở chỗ — nếu thị trường đảo chiều lớn, toàn bộ số tiền trong tài khoản của bạn có thể mất sạch.

Mô hình từng vị thì khác. Mỗi vị thế có ký quỹ riêng biệt, hệ thống sẽ không tự động cộng thêm, trừ khi bạn tự tay nạp thêm. Khi vị bị thanh lý, chỉ mất ký quỹ của vị đó, không ảnh hưởng đến số tiền còn lại trong tài khoản của bạn. Điều này giúp quản lý rủi ro dễ kiểm soát hơn, nhưng đổi lại bạn phải chủ động theo dõi giá thanh lý, nếu không cẩn thận sẽ bị đóng vị thế.

Ví dụ rõ ràng hơn. Giả sử bạn và bạn bè đều có 2000 USD, cùng dùng 1000 USD đòn bẩy 10x để mua dài BTC. Bạn dùng từng vị, còn bạn ấy dùng toàn vị. Khi BTC giảm đến giá thanh lý, bạn mất 1000 USD bị thanh lý, còn lại trong tài khoản là 1000 USD, thiệt hại đã cố định. Còn bạn ấy dùng toàn vị, mất 1000 USD rồi hệ thống tự động bù ký quỹ, vị thế vẫn còn. Nếu BTC bật lên, bạn ấy có thể lật ngược thế cờ, nhưng nếu tiếp tục giảm, có thể mất sạch 2000 USD.

Từ thực tế vận hành, mô hình toàn vị phù hợp hơn cho người mới, không cần thao tác nhiều, đòn bẩy linh hoạt. Nhưng trước các biến động lớn, rủi ro tập trung cao. Từng vị đòi hỏi bạn chủ động quản lý vị thế, nạp ký quỹ thủ công, kiểm soát chặt chẽ khoảng cách thanh lý, nhưng thiệt hại của từng vị thế được cách ly rõ ràng.

Về tính toán rủi ro, có một công thức đáng nhớ: ký quỹ vị thế bằng giá trị mở vị thế chia cho đòn bẩy cộng thêm ký quỹ bạn nạp thêm trừ đi ký quỹ giảm đi cộng lợi nhuận/lỗ chưa thực hiện. Rủi ro cháy tài khoản được đo bằng tỷ lệ ký quỹ duy trì so với ký quỹ hiện tại, tỷ lệ càng lớn, rủi ro càng cao. Rủi ro cháy của từng vị là tỷ lệ ký quỹ duy trì chia cho ký quỹ vị thế nhân 100%, toàn vị là tỷ lệ ký quỹ duy trì chia cho số dư khả dụng cộng ký quỹ vị thế nhân 100%. Khi tỷ lệ này đạt 70%, sẽ có cảnh báo, vượt quá 100% sẽ bị thanh lý ngay.

Mình khuyên là, nếu bạn còn đang học, hãy hiểu rõ logic của toàn vị và từng vị, rồi dựa vào khả năng chịu đựng rủi ro để chọn. Muốn an toàn hơn thì dùng từng vị, chấp nhận rủi ro cao hơn để đổi lấy cơ hội lợi nhuận lớn hơn thì thử toàn vị. Nhưng dù chọn thế nào, nhớ một điều: đòn bẩy càng cao, rủi ro càng lớn, đừng bao giờ dùng toàn bộ vốn để mở vị thế.