ต้นทุนผันแปร คือ อะไร และจะส่งผลต่อการตัดสินใจของธุรกิจอย่างไร

ต้นทุนผันแปร คือ ปัจจัยหลักที่ผู้บริหารต้องเข้าใจเพื่อจัดการธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ว่าจะเป็นกิจการขนาดเล็กหรือใหญ่ การรู้จักว่าต้นทุนผันแปร คือ เหมือนกับการครอบครัวประเภทต้นทุนใดนั้นสำคัญต่อการวางแผนทางการเงินและการสร้างกำไร บทความนี้เราจะมาเจาะลึกเรื่องต้นทุนผันแปรและต้นทุนคงที่ เพื่อให้คุณเข้าใจความสำคัญในการบริหารธุรกิจของตนเอง

ต้นทุนผันแปร คือ การเปลี่ยนแปลงตามปริมาณการผลิต

ต้นทุนผันแปร คือ ต้นทุนที่ไม่คงที่ เปลี่ยนแปลงไปตามปริมาณการผลิตหรือการขายของธุรกิจนั้น เมื่อธุรกิจผลิตสินค้ามากขึ้น ต้นทุนผันแปร ก็จะเพิ่มขึ้นตามไปด้วย ในทางกลับกัน เมื่อลดปริมาณการผลิตลง ต้นทุนผันแปร ก็จะลดลงตามสัดส่วน แตกต่างจากต้นทุนคงที่ที่ไม่ขึ้นอยู่กับการดำเนินงาน ต้นทุนผันแปร คือ ต้นทุนที่มีความยืดหยุ่นและโดยตรงกับผลผลิต

ความสำคัญของการเข้าใจต้นทุนผันแปร คือ ช่วยให้ธุรกิจสามารถคำนวณต้นทุนต่อหน่วยสินค้าได้อย่างแม่นยำ และสามารถกำหนดราคาขายที่สามารถครอบคลุมต้นทุนทั้งหมดพร้อมทั้งสร้างกำไร นอกจากนี้ยังช่วยให้ผู้บริหารสามารถตัดสินใจเรื่องการขยายการผลิตหรือลดผลผลิตได้อย่างถูกต้องตามความต้องการของตลาด

ลักษณะพื้นฐานของต้นทุนผันแปร

ต้นทุนผันแปร คือ มีลักษณะเฉพาะหลายประการที่ผู้ประกอบการต้องรู้จัก:

ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลง: ต้นทุนผันแปร จะตอบสนองต่อทุกการเปลี่ยนแปลงในปริมาณการผลิต ไม่ว่าการเปลี่ยนแปลงนั้นจะมีมากหรือน้อยก็ตาม ถ้าคุณผลิตมากขึ้นร้อยเท่า ต้นทุนผันแปร ก็เพิ่มขึ้นร้อยเท่าเช่นกัน

ส่วนของต้นทุนรวมที่ไม่แน่นอน: เนื่องจากต้นทุนผันแปร คือ ต้นทุนที่เปลี่ยนแปลง ส่วนแบ่งของต้นทุนรวมจึงไม่แน่นอน ในเดือนที่ผลิตมาก ต้นทุนผันแปร อาจครองส่วนใหญ่ของต้นทุนรวม แต่ในเดือนที่ผลิตน้อย อัตราส่วนก็จะเปลี่ยนไป

ความยืดหยุ่นในการจัดการ: เพราะว่าต้นทุนผันแปร คือ ต้นทุนที่ขึ้นอยู่กับการดำเนินงาน ผู้บริหารจึงสามารถควบคุมมันได้โดยการปรับปริมาณการผลิต ทำให้มีความยืดหยุ่นมากกว่าต้นทุนคงที่

ตัวอย่างต้นทุนผันแปรในการดำเนินธุรกิจจริง

เพื่อให้เข้าใจได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ลองมาดูตัวอย่างของต้นทุนผันแปร คือ อะไรบ้างในธุรกิจจริง:

วัตถุดิบและส่วนประกอบ: นี่คือต้นทุนผันแปร ที่ชัดเจนที่สุด โรงงานต้องซื้อมากขึ้นเมื่อผลิตสินค้าเพิ่มขึ้น ถ้าคุณเป็นโรงงานเสื้อผ้า เมื่อต้องการผลิตเสื้อ 10,000 ตัว คุณต้องซื้อผ้า ด้ายและกระดุมมากขึ้นกว่าเมื่อผลิต 1,000 ตัว

ค่าแรงงานโดยตรง: ต้นทุนผันแปร ไม่ได้หมายถึงเงินเดือนพนักงานทั้งหมด แต่หมายถึงค่าจ้างแรงงานรายชั่วโมงหรือค่าจ้างตามชิ้นงาน เมื่อธุรกิจต้องผลิตมากขึ้น จำนวนชั่วโมงทำงานหรือค่าจ้างตามผลผลิตก็เพิ่มขึ้น

ค่าพลังงาน: บางส่วนของค่าไฟฟ้าและน้ำถือเป็นต้นทุนผันแปร เมื่อเครื่องจักรทำงานมากขึ้น พลังงานที่ใช้ก็มากขึ้นตามไปด้วย

ค่าบรรจุภัณฑ์และการขนส่ง: จำนวนกล่อง วัสดุห่อหุ้ม และค่าขนส่งสินค้าเพิ่มขึ้นตามจำนวนสินค้าที่ผลิตและขาย ต้นทุนผันแปร คือ ต้นทุนที่สัดส่วนกับปริมาณการขาย

ค่าคอมมิชชันการขาย: ทีมขายที่ได้รับโบนัสตามยอดขายหรือสิ้นค้าที่ขายได้นั้น ก็ถือเป็นต้นทุนผันแปร เพราะเมื่อขายมากขึ้น ค่าคอมมิชชันก็เพิ่มขึ้น

ความแตกต่างระหว่างต้นทุนผันแปรและต้นทุนคงที่

ต้นทุนผันแปร คือ อะไร และแตกต่างจากต้นทุนคงที่อย่างไร นี่คือคำถามที่ผู้บริหารตัวจริงต้องเข้าใจ:

ต้นทุนคงที่ เป็นค่าใช้จ่ายที่ธุรกิจต้องจ่ายไม่ว่าจะผลิตสินค้าหรือไม่ เช่น ค่าเช่าโรงงาน เงินเดือนผู้บริหาร ค่าประกันภัย ค่าอาคารและอุปกรณ์ ดอกเบี้ยเงินกู้ ต้นทุนคงที่ คือ ต้นทุนที่มีเสถียรภาพและไม่ขึ้นอยู่กับการดำเนินงาน

ต้นทุนผันแปร ในทางตรงกันข้าม จะเพิ่มขึ้นและลดลงตามปริมาณการผลิต ต้นทุนผันแปร คือ ต้นทุนที่มีความยืดหยุ่นและขึ้นอยู่โดยตรงกับผลผลิด ถ้าธุรกิจปิดการผลิตลง ต้นทุนผันแปร ก็หยุดลง แต่ต้นทุนคงที่ยังคงเกิดขึ้น

ความแตกต่างนี้มีความสำคัญต่อการกำหนดกลยุทธ์ธุรกิจ เพราะในช่วงเศรษฐกิจย่างน้อย ธุรกิจสามารถลดต้นทุนผันแปร เพื่อรักษาเงินสดไว้ แต่ต้นทุนคงที่ยังคงต้องจ่าย ส่งผลให้ต้นทุนคงที่เป็นภาระที่หนักกว่าในช่วงวิกฤติ

การวิเคราะห์และจัดการต้นทุนรวม

การเข้าใจว่าต้นทุนผันแปร คือ อะไร ไม่ใช่เพียงปลายทาง บริษัทต้องรวมต้นทุนผันแปรและต้นทุนคงที่เข้าด้วยกันเพื่อวิเคราะห์โครงสร้างต้นทุนรวม:

การคำนวณต้นทุนต่อหน่วย: เมื่อรู้ว่าต้นทุนผันแปร คือ เท่าใด และต้นทุนคงที่เท่าไร ธุรกิจสามารถคำนวณต้นทุนต่อหน่วยสินค้าได้ แล้วกำหนดราคาขายที่สมเหตุสมผล

จุดคุ้มทุน (Break-even Point): การรู้ว่าต้นทุนผันแปร คือ ส่วนใด ของต้นทุนรวม ช่วยให้ธุรกิจคำนวณได้ว่าต้องขายกี่หน่วยเพื่อให้ได้กำไร

การประเมินปัจจัยความพึงพอใจ: ถ้าต้นทุนผันแปร ต่อหน่วยสูงเกินไป ธุรกิจอาจเลือกลงทุนในเครื่องจักร เพื่อลดต้นทุนผันแปร แต่เพิ่มต้นทุนคงที่แทน

การตัดสินใจการลงทุน: โดยการวิเคราะห์ว่าต้นทุนผันแปร คือ เท่าไร ธุรกิจสามารถประเมินว่าการลงทุนใหม่จะคุ้มค่าหรือไม่

การปฏิบัติจริงในการจัดการต้นทุนผันแปร

ต้นทุนผันแปร คือ สิ่งที่ผู้บริหารสามารถควบคุมได้โดยตรง นี่คือวิธีปฏิบัติที่ดีที่สุด:

ตรวจสอบและเปรียบเทียบราคาวัตถุดิบ: อย่าทำให้ต้นทุนผันแปร เพิ่มขึ้นเพียงเพราะความไม่สนใจต่อราคาสั่งซื้อ

ควบคุมประสิทธิภาพการผลิต: ลดการเสียและความสูญเสียในกระบวนการผลิต เพื่อให้ต้นทุนผันแปร ต่อหน่วยลดลง

ลงทุนในเทคโนโลยี: บางครั้ง การลงทุนในระบบอัตโนมัติสามารถลด ต้นทุนผันแปร ลงได้อย่างมีนัยสำคัญในระยะยาว

ทำสัญญากับผู้จัดจำหน่าย: การผูกมัดผู้จัดจำหน่ายด้วยสัญญาระยะยาวสามารถลด ต้นทุนผันแปร ได้อย่างสม่ำเสมอ

สรุป

ต้นทุนผันแปร คือ หนึ่งในปัจจัยที่ผู้บริหารต้องเข้าใจและจัดการให้ดี การรู้จักว่า ต้นทุนผันแปร คือ เหมือนกับถือสกุลแข็งในการแข่งขันธุรกิจ ต้นทุนผันแปร ให้ความยืดหยุ่นแก่ธุรกิจ ช่วยให้สามารถปรับปริมาณการผลิตตามความต้องการของตลาดได้อย่างรวดเร็ว ในขณะเดียวกัน ต้นทุนคงที่ก็มีบทบาทสำคัญในการรักษาเสถียรภาพของธุรกิจ

การรวมความเข้าใจต้นทุนผันแปร และต้นทุนคงที่เข้าด้วยกัน จะช่วยให้ผู้บริหารสามารถตัดสินใจด้านการลงทุน การกำหนดราคา และการจัดสรรทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพ สุดท้ายนี้ การจัดการต้นทุนผันแปร ที่ดีไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่มกำไรระยะสั้นเท่านั้น แต่ยังมีส่วนสำคัญในการสร้างความสามารถในการแข่งขันและความมั่นคงทางการเงินของธุรกิจในระยะยาวอีกด้วย