Có một phiên bản của câu chuyện này mà Optimism là bên chiến thắng.
Trong kịch bản đó, OP Stack trở thành nền tảng hạ tầng mặc định cho mở rộng Ethereum, hàng chục chuỗi có tiềm lực tài chính mạnh gia nhập Superchain, doanh thu quay trở lại Collective, khả năng tương tác được triển khai, và tất cả hợp thành một hệ sinh thái mà, nhìn từ xa, giống như một loại internet mới. Không thuộc sở hữu của ai. Được quản trị bởi tất cả. Tự vận hành, tự duy trì.
Phiên bản đó không hề viển vông. Đã có thời điểm, nó thực sự là điều đang diễn ra.
Vấn đề là, mọi hành động mà Optimism thực hiện để hiện thực hóa tầm nhìn đó cũng đồng thời khiến nó không thể tự bảo vệ mình.
OP Stack được phát hành theo giấy phép MIT. Đây là quyết định quan trọng hơn hầu hết mọi lựa chọn khác của Optimism, nên cần làm rõ ý nghĩa thực sự. MIT là giấy phép mã nguồn mở tự do nhất hiện nay. Bất kỳ ai cũng có thể lấy mã nguồn, phát triển tiếp, sửa đổi, thương mại hóa hoặc fork hoàn toàn. Không có phí bản quyền, không chia sẻ doanh thu, không ràng buộc nghĩa vụ. Bạn thậm chí không cần phải cảm ơn.
Optimism chủ động lựa chọn như vậy. Lý do rất đơn giản: Nếu muốn trở thành framework mặc định, bạn phải loại bỏ mọi lý do khiến người khác không chọn bạn. Bạn khiến chi phí gia nhập bằng 0. Bạn làm cho giấy phép không gây tranh cãi. Bạn tạo điều kiện để bất kỳ đội ngũ, doanh nghiệp, sàn giao dịch nào có ngân sách phát triển đều có thể triển khai chuỗi OP Stack mà không cần xin phép hay ký kết gì.
Và điều đó đã hiệu quả. Đến giữa năm 2025, OP Stack đã xử lý 69,9% tổng phí giao dịch Layer 2. Ba mươi tư chuỗi đã hoạt động trên mainnet. Coinbase đã sử dụng. Uniswap đã sử dụng. Kraken đã sử dụng. Sony đã sử dụng. Worldcoin cũng vậy. Khi nhắc đến mở rộng Ethereum, người ta thường nói về những gì được xây dựng dựa trên mã nguồn của Optimism.
Optimism đã thắng trong cuộc chiến tiêu chuẩn.
Nhưng rồi, chuỗi lớn nhất mà Optimism từng hỗ trợ xây dựng lại quyết định không còn cần đến thỏa thuận này nữa.
Ngày 18 tháng 2 năm 2026, Coinbase đăng tải một bài blog với ngôn ngữ thận trọng, mang tính đồng nghiệp mà các doanh nghiệp thường dùng khi muốn thông báo điều gì đó quan trọng mà không làm nó trở nên quá nghiêm trọng. Base sẽ hợp nhất mã nguồn. Đẩy nhanh chu kỳ phát triển. Giảm chi phí phối hợp. Lời cảm ơn được gửi đi. Quan hệ hợp tác được ca ngợi.
@ base.dev
OP giảm 28% chỉ trong 48 giờ. Khối lượng bán tăng 157%. Vài ngày sau, token giảm 89,8% so với cùng kỳ năm trước, còn 0,12 USD tại thời điểm viết bài, so với đỉnh 4,85 USD tháng 3 năm 2024. CEO OP Labs Jing Wang viết trên X: “Đây là cú sốc với doanh thu on-chain ngắn hạn.”
Để hiểu nguyên nhân, cần hiểu Superchain thực sự đang bán gì.
OP Stack là miễn phí. Giấy phép đảm bảo điều đó vĩnh viễn, không thể thu hồi. Vậy tại sao bất kỳ chuỗi nào lại chia sẻ doanh thu với Optimism Collective? Câu trả lời của Optimism là khả năng tương tác. Gia nhập Superchain, chuỗi của bạn không chỉ là một chuỗi riêng lẻ. Nó sẽ là một phần của mạng lưới thống nhất, nơi thanh khoản và người dùng di chuyển tự do giữa các chuỗi thành viên, nơi xây dựng trên một chuỗi nghĩa là xây dựng trên tất cả, nơi tổng thể có giá trị lớn hơn tổng các phần cộng lại.
Đó là giá trị cốt lõi. Trả 2,5% doanh thu tổng hoặc 15% lợi nhuận ròng, đổi lại bạn được tiếp cận điều mà không chuỗi đơn lẻ nào có thể tự xây dựng.
@ l2beat.com
Khả năng tương tác đó chưa bao giờ được triển khai.
Optimism đặt mục tiêu triển khai khả năng tương tác gốc trên mainnet vào đầu năm 2025. Nhưng điều đó không xảy ra. Một đại biểu quản trị lâu năm nhận xét: “Thật không may, điều đó chưa thành hiện thực dù đã có nhiều năm phát triển kỹ thuật.”
Các thành viên vẫn đóng phí. Sản phẩm dự kiến được tài trợ vẫn chỉ nằm trên lý thuyết. Trên thực tế, Superchain chỉ mang lại thương hiệu chung, chi phí quản trị chung và nghĩa vụ doanh thu. Thứ khiến nghĩa vụ doanh thu trở nên đáng giá luôn chỉ nằm ở tương lai. Trong khi đó, Base không ngừng tăng trưởng.
@ l2beat
Đến tháng 1 năm 2026, Base tạo ra 96,5% tổng phí gas chảy vào Optimism Collective. Gần như toàn bộ. Base xử lý lượng giao dịch gấp bốn lần OP Mainnet, tạo ra khối lượng DEX khoảng 144 lần nhiều hơn, và phí gas cao gấp 80 lần chuỗi của Optimism. Trong tổng số khoảng 14.000 ETH mà Collective nhận được trong suốt thời gian hợp tác, Base đóng góp 8.387 ETH, và tỷ trọng doanh thu hàng tháng của nó liên tục tăng tiến về mức tuyệt đối.
@ coinmetrika
33 thành viên Superchain còn lại có mặt nhưng gần như không đóng vai trò kinh tế. Nửa đầu năm 2025, World Chain - thành viên hoạt động mạnh thứ hai - chiếm 11,5% sức tính toán của Superchain. OP Mainnet chỉ đạt 11,4%. Ink, Soneium và Unichain cộng lại cũng chưa đến 13%.
Superchain thực chất đã trở thành một hệ sinh thái một chuỗi. Liên minh chỉ tồn tại trên giấy tờ. Lợi ích kinh tế tập trung về Base.
Đến một lúc nào đó, thành viên mạnh nhất của bất kỳ tập thể nào cũng sẽ đặt câu hỏi hiển nhiên: “Tôi thực sự nhận được gì từ việc này?”
Động lực này lặp lại trong hầu hết các câu chuyện thành công của mã nguồn mở. MongoDB xây dựng cơ sở dữ liệu được sử dụng rộng rãi, phát hành mở, và Amazon Web Services xây dựng dịch vụ quản lý sinh lời trên đó mà không trả cho MongoDB bất cứ khoản nào. AWS có kênh phân phối. MongoDB tạo ra tiêu chuẩn. Giá trị về tay bên kiểm soát người dùng, không phải bên viết mã. MongoDB cuối cùng thay đổi giấy phép. AWS fork thành OpenSearch.
Elastic cũng trải qua chu kỳ tương tự. Redis cũng vậy. Chi tiết khác nhau, nhưng cấu trúc luôn giống nhau: bên tạo hạ tầng xây dựng tiêu chuẩn, một “ông lớn” với kênh phân phối áp dụng, bên lớn chiếm lĩnh giá trị, và cuối cùng tự chủ stack rồi rời đi. Giấy phép mở thúc đẩy sự chấp nhận cũng chính là thứ khiến việc rời đi không tốn chi phí.
Optimism là phiên bản crypto của câu chuyện này.
Arbitrum quan sát động lực này và chọn hướng đi khác. Orbit chains - phiên bản Superchain của Arbitrum - vận hành theo giấy phép Business Source. Có ràng buộc hợp đồng về chia sẻ doanh thu, không phải tự nguyện. Khi đối tác lớn nhất có thể rời đi mà không gặp hậu quả pháp lý, liên minh hoàn toàn phụ thuộc vào việc họ còn thấy lợi ích hay không. Arbitrum quyết định không đặt cược vào giả định đó.
Lý do chính thức Base rời đi là kỹ thuật. Mã nguồn hợp nhất sẽ giúp phát triển nhanh hơn, hướng đến sáu lần nâng cấp lớn mỗi năm thay vì ba. Kiểm soát độc lập Hội đồng An ninh đảm bảo không có bên ngoài nào làm chậm hoặc ngăn cản quyết định mạng lưới. Giảm phụ thuộc giúp Base phản ứng với tiến trình nâng cấp của Ethereum mà không phải chờ quy trình quản trị ngoài tầm kiểm soát.
Phối hợp giữa nhiều mã nguồn thực sự chậm hơn sở hữu stack riêng.
Nhưng còn một lý do khác, không cần phải suy đoán. JP Morgan ước tính một token Base có thể mở khóa khoảng 34 tỷ USD giá trị vốn hóa cho Coinbase và nâng giá mục tiêu cổ phiếu lên 404 USD. Một token Base có khả năng thu giá trị thực sự rất khó thiết kế khi Base vẫn phải gửi 15% lợi nhuận ròng cho một giao thức khác. Rời Superchain là điều kiện tiên quyết, không phải hệ quả. Cả hai động lực đều dẫn tới một hướng. Base đã đi theo hướng đó.
Những gì Optimism còn lại không phải là con số 0, nhưng cần nhìn nhận trung thực về điều đã thay đổi.
OP Mainnet đang nắm giữ 1,5 tỷ USD TVL. Ngay trong ngày Base thông báo rời đi, ether.fi cho biết sẽ chuyển sản phẩm thẻ tín dụng on-chain sang OP Mainnet, mang theo 70.000 thẻ đang hoạt động, 300.000 tài khoản và hơn 160 triệu USD TVL. Collective đã phê duyệt chương trình mua lại, phân bổ 50% doanh thu sequencer để mua OP hàng tháng chỉ vài tuần trước đó.
Quan hệ hợp tác với ether.fi giúp OP Mainnet có trường hợp sử dụng rõ ràng hơn trong thanh toán tiêu dùng. Tuy nhiên, đóng góp phí hàng năm của EtherFi ước tính chỉ khoảng 13 triệu USD. Riêng Base đã kiếm được khoảng 55 triệu USD lợi nhuận trong năm 2025. Chương trình mua lại được xây dựng dựa trên nền doanh thu nay đã thay đổi hoàn toàn. Việc mở khóa token cho nhà đầu tư và cộng tác viên vẫn tiếp tục ở mức khoảng 32 triệu USD mỗi tháng bất kể điều gì.
Chuyển hướng sang dịch vụ doanh nghiệp có lẽ là bước đi đúng. OP Labs đã huy động hơn 175 triệu USD, sở hữu đội ngũ kỹ sư hàng đầu, và thực sự có nhu cầu triển khai OP Stack được quản lý từ các tổ chức muốn ra mắt chuỗi mà không cần tự xây dựng năng lực vận hành. Cách Jing Wang ví nó như “Databricks cho hạ tầng blockchain” là một phép so sánh hợp lý. Đây là mô hình dịch vụ. Nó có thể thành công.
Nhưng kinh doanh dịch vụ khác với một mạng lưới tạo doanh thu cộng dồn qua liên minh. Token OP từng được thị trường định giá cho mô hình sau. Thị trường đã hiểu điều đó trước khi bài blog được đăng chưa đầy mười hai tiếng.
Hãy nhìn rộng hơn. Những gì xảy ra ngày 18 tháng 2 không chỉ là câu chuyện của Optimism.
Hơn 50 mạng Layer 2 đã cạnh tranh người dùng và thanh khoản trong phần lớn năm 2024. Đến cuối năm 2025, ba cái tên Base, Arbitrum và Optimism đã xử lý gần 90% tổng giao dịch L2, riêng Base trên 60%. Các rollup nhỏ hơn chứng kiến hoạt động giảm 61% kể từ tháng 6. Nâng cấp Dencun giúp giảm phí 90% làm biên lợi nhuận bị nén lại. Base là L2 duy nhất có lãi trong năm 2025.
Những chuỗi sống sót và sẽ định hình lớp này trong nhiều năm tới không nhất thiết là chuỗi có kỹ thuật tối tân nhất. Đó là những chuỗi có lý do cấu trúc để người dùng ở lại. Các chuỗi được hậu thuẫn bởi sàn giao dịch như Base, Ink, Mantle có sẵn lượng người dùng từ công ty mẹ. Mỗi khách hàng Coinbase muốn hoạt động on-chain chỉ cách Base một cú nhấn. Các chuỗi DeFi bản địa như Arbitrum và Hyperliquid giữ vị trí nhờ độ sâu thanh khoản, điều rất tốn kém nếu muốn xây dựng lại ở nơi khác.
Công nghệ là phần có thể bị fork. OP Stack chứng minh điều đó rõ hơn bất kỳ thứ gì. Thứ không thể fork là mối quan hệ giữa Coinbase và 100 triệu người dùng của họ, hay 10 tỷ USD lãi suất mở trên Arbitrum. Đó mới là nơi giá trị bền vững tồn tại, và nó gần như không liên quan đến việc bạn chọn giấy phép nào cho mã nguồn.
Quyết định phát hành OP Stack theo giấy phép mở tự do là lựa chọn đúng đắn của Optimism. Nó tạo ra mức độ chấp nhận rộng chưa từng có cho bất kỳ framework L2 nào. Nó giúp Optimism trở thành hạ tầng tiêu chuẩn cho cả một thế hệ mở rộng Ethereum. Nếu không có quyết định đó, Base có thể đã được xây trên nền tảng khác, hoặc không tồn tại.
Nhưng chính quyết định đó cũng khiến việc rời đi không tốn chi phí. Khi Base đủ lớn để có người dùng riêng, lộ trình token riêng và lý do riêng để kiểm soát hoàn toàn hạ tầng, không có gì trong giấy phép - và không đủ trong lời hứa về khả năng tương tác - để giữ chân họ ở lại.
Optimism đã thắng trong cuộc chiến tiêu chuẩn. Nhưng tiêu chuẩn đó không đi kèm cơ chế nào để thu về giá trị mà nó tạo ra.
Ở mức 0,12 USD, token chính là câu trả lời của thị trường cho giá trị đó.
Thejaswini
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm:
- Bài viết này được đăng lại từ [TOKEN DISPATCH]. Mọi quyền tác giả thuộc về tác giả gốc [Thejaswini M A]. Nếu bạn có ý kiến về việc đăng lại này, vui lòng liên hệ Đội ngũ Gate Learn, chúng tôi sẽ xử lý kịp thời.
- Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Quan điểm và ý kiến trong bài viết này hoàn toàn thuộc về tác giả, không cấu thành bất kỳ lời khuyên đầu tư nào.
- Bản dịch sang các ngôn ngữ khác do Đội ngũ Gate Learn thực hiện. Nếu không có thông báo khác, nghiêm cấm sao chép, phân phối hoặc đạo văn các bản dịch này.
