Mỹ khởi động điều tra 301, chỉ đích danh Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc đều có tên trong danh sách

Mỹ bắt đầu cuộc điều tra theo Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, mở rộng phạm vi từ thuế dịch vụ kỹ thuật số và thao túng tiền tệ trước đó, sang các vấn đề dư thừa công suất của nhiều quốc gia trên toàn cầu. Theo báo cáo của Trung tâm Tin tức, đối tượng điều tra lần này bao gồm Đài Loan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc và Liên minh châu Âu, trong số các đối tác thương mại chính. Chính phủ Mỹ cho biết, trọng tâm của cuộc điều tra sẽ tập trung vào các nền kinh tế có bằng chứng về “dư thừa công suất mang tính cấu trúc”, với các chỉ số đánh giá gồm thặng dư thương mại tổng thể liên tục và thặng dư thương mại song phương với Mỹ. USTR dự kiến tổ chức phiên điều trần vào đầu tháng 5 và có thể thực hiện các biện pháp phản ứng cụ thể như áp thuế hoặc thu phí dịch vụ sau khi hoàn tất điều tra.

Không thể áp dụng thuế đối ứng? Trump chuyển sang Điều 301

Tòa án tối cao Mỹ tháng 2 năm nay đã ra quyết định đình chỉ việc chính phủ Trump thực thi các “thuế đối ứng” (Reciprocal Duties), khiến các khoản thuế đối với hàng nhập khẩu từ nhiều quốc gia gặp phải thách thức pháp lý. Ngay ngày tòa bác bỏ chính sách thuế của ông Trump, ông đã tuyên bố sẽ dựa vào một luật khác để áp thuế tạm thời 10% đối với hàng hóa toàn cầu trong vòng 150 ngày. Sau đó, ông còn tuyên bố sẽ nâng mức thuế này lên 15%, nhưng đến nay chính phủ vẫn chưa thực hiện chính sách thuế cao hơn này.

Thuế luôn là trụ cột chính trong chính sách kinh tế của Trump. Để duy trì chương trình kinh tế, chính phủ Trump nhanh chóng chuyển sang viện dẫn Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, còn gọi là Điều 301, cho phép Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) áp dụng các biện pháp thuế đối với các quốc gia bị cho là có hành vi phân biệt đối xử hoặc vi phạm các thỏa thuận thương mại quốc tế. Dù phương pháp này có nền tảng pháp lý vững chắc hơn, nhưng quy trình điều tra theo Điều 301 thường mất vài tháng để hoàn tất, kéo dài thời gian thực thi chính sách.

USTR chỉ đích danh Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc

Đối với các nền kinh tế Đông Á phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu như Đài Loan, Nhật Bản và Hàn Quốc, việc Mỹ khởi động hoặc mở rộng điều tra theo Điều 301 sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế tổng thể và cấu trúc ngành công nghiệp của họ.

Theo báo cáo của Trung tâm Tin tức, USTR đã phát hành thông cáo báo chí thông báo khởi động cuộc điều tra mới theo Điều 301. Ông Jamieson Greer trong cuộc họp báo qua điện thoại cho biết, cuộc điều tra này sẽ xem xét các thực hành, chính sách liên quan đến dư thừa công suất trong ngành sản xuất của các nền kinh tế cụ thể. Các chỉ số đánh giá gồm thặng dư thương mại liên tục, thặng dư song phương với Mỹ, và công suất sản xuất bị bỏ trống hoặc chưa được khai thác tối đa; các đối tượng điều tra bao gồm Trung Quốc, Liên minh châu Âu, Singapore, Thụy Sĩ, Na Uy, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Thái Lan, Hàn Quốc, Việt Nam, Đài Loan, Bangladesh, Mexico, Nhật Bản và Ấn Độ.

USTR cho biết, cuộc điều tra này sẽ bắt đầu tổ chức các phiên điều trần từ ngày 5 tháng 5.

Thách thức kinh tế và chuỗi cung ứng của Đài Loan

Đài Loan lần này chính thức nằm trong danh sách điều tra, chủ yếu liên quan đến thặng dư thương mại ổn định lâu dài với Mỹ và tỷ lệ chiếm lĩnh thị trường cao trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Đài Loan chủ yếu xuất khẩu bán dẫn và phần cứng viễn thông, nếu Mỹ xác định ngành công nghiệp này có nguy cơ tập trung quá mức hoặc sử dụng không hiệu quả và áp dụng thuế, sẽ trực tiếp làm tăng chi phí xuất khẩu của các doanh nghiệp Đài Loan. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến giá bán sản phẩm Đài Loan tại thị trường Mỹ, mà còn buộc các doanh nghiệp đa quốc gia phải nhanh chóng xem xét “đa dạng hóa chuỗi cung ứng”, yêu cầu các nhà máy Đài Loan phân tán sản xuất sang các quốc gia không nằm trong danh sách điều tra, từ đó làm tăng chi phí vốn của doanh nghiệp.

Chính phủ Đài Loan ngày 12 đã phản hồi rằng đã liên hệ và chuẩn bị trước với phía Mỹ về vấn đề này, và tin rằng sau cuộc điều tra theo Điều 301, các điều kiện ưu đãi trong Hiệp định Thương mại Đối tác giữa Đài Loan và Mỹ (ART) sẽ không bị ảnh hưởng.