Công ty kỳ lân Farcaster buộc phải chuyển đổi hướng đi, mạng xã hội Web3 có phải là chủ đề giả tạo?

Tác giả: zhou, ChainCatcher

Đồng sáng lập Farcaster, Dan Romero (dwr), gần đây đã thông báo rằng nền tảng sẽ thực hiện một điều chỉnh chiến lược lớn, chính thức từ bỏ con đường “ưu tiên mạng xã hội” mà họ đã kiên trì suốt 4,5 năm qua, chuyển sang mô hình tăng trưởng lấy “ví làm cốt lõi”.

Được biết, định vị ban đầu của Farcaster là một mạng xã hội phi tập trung, nơi các nhà phát triển có thể xây dựng các mạng xã hội mới mẻ. Đây là một giao thức mở có thể hỗ trợ nhiều ứng dụng khách, giống như email. Người dùng sẽ luôn có thể tự do di chuyển danh tính xã hội của mình giữa các ứng dụng, các nhà phát triển cũng có thể tự do xây dựng các ứng dụng với tính năng mới trên mạng lưới.

Dan Romero cho biết, dưới chiến lược ưu tiên xã hội, nền tảng đã phát hành một phiên bản giao thức đầy đủ chức năng, đủ tính phi tập trung và cho phép nhiều nhóm độc lập xây dựng và tích hợp trên đó. Tuy nhiên, dữ liệu cho thấy, mặc dù đã nỗ lực rất nhiều, chiến lược ưu tiên xã hội cuối cùng vẫn khó duy trì.

Đầu năm 2024, nhờ tính năng Frames và airdrop DEGEN, số người dùng hoạt động hàng ngày (DAU) từ khoảng 2.000 đã tăng vọt lên 100.000, người dùng đăng ký vượt mốc 350.000, mức tăng hàng tháng từng vượt 400%.

Nhưng đỉnh cao này chỉ kéo dài chưa đến ba tháng, từ tháng 9/2024, dữ liệu bắt đầu giảm mạnh: DAU giảm còn khoảng 60.000, người dùng hoạt động hàng tháng giảm 40%, số lượng người dùng đăng ký mới mỗi ngày từ mức cao nhất 15.000 rơi xuống chỉ còn vài trăm.

Bước sang năm 2025, tình hình tiếp tục xấu đi, DAU ở mảng xã hội giảm thêm gần 40%, đến tháng 10 khi ra mắt chương trình thưởng nạp USDC 10% thì mới nhờ chức năng ví kéo DAU tổng thể trở lại mức 50.000-60.000.

Đồng thời, doanh thu của giao thức cũng lao dốc: đến tháng 10/2025, doanh thu hàng tháng giảm xuống còn khoảng 10.000 USD, thấp nhất trong bốn tháng, giảm khoảng 99% so với đỉnh cao.

Trước thực tế khắc nghiệt này, Dan Romero thừa nhận họ vẫn chưa tìm ra được cơ chế tăng trưởng bền vững cho kiểu mạng xã hội giống Twitter.

Vì vậy, cuộc chuyển mình lần này của Farcaster là một lựa chọn thực dụng, không còn theo đuổi câu chuyện mạng xã hội thuần túy, mà tập trung nguồn lực vào chức năng ví có tăng trưởng mạnh: dùng công cụ (ví) trước, sau đó xây dựng mạng lưới (giao thức).

Nhóm đã quan sát thấy, chức năng ví ra mắt trên ứng dụng vào đầu năm nay mở rộng rất nhanh, là module gần đạt “sản phẩm phù hợp thị trường” nhất trong 5 năm qua. Quy trình người dùng mới được thiết kế lại, tức là: đăng ký tài khoản – nạp ví – sử dụng ví, lấy nạp ví và dùng công cụ làm điểm kích hoạt.

Dan Romero tổng kết, mỗi một người dùng ví mới và được giữ chân đều là người dùng mới của giao thức. Như người dùng bình luận, SocialFi là sự kết hợp giữa xã hội và tài chính, kết hợp ví mới thực sự là khởi đầu.

Ở tầng sản phẩm, mục tiêu cốt lõi của ứng dụng chính thức Warpcast của Farcaster chuyển sang xây dựng một chiếc ví xuất sắc, tập trung mở rộng khả năng giao thoa giữa ví và mạng xã hội. DWR cho rằng thêm ví vào mạng xã hội dễ hơn là thêm mạng xã hội vào ví. Sự kết hợp này được thực hiện thông qua Farcaster Mini App, là ứng dụng web nhẹ dựa trên giao thức Farcaster, tích hợp liền mạch vào các ứng dụng như Warpcast.

Đồng thời, Farcaster cũng đang tích cực triển khai hạ tầng tài chính:

• Phát hành tài sản: Thông qua việc mua lại nền tảng phát hành token Clanker, Farcaster đã trang bị cho chiến lược ví cốt lõi khả năng phát hành tài sản, hiện nắm giữ 1,8% tổng nguồn cung Clanker.
• Khuyến khích tài chính: Tháng 10 ra mắt chương trình nạp USDC với thưởng thêm 10%, trực tiếp thúc đẩy người dùng chuyển thành chủ sở hữu tài sản on-chain bằng động lực tài chính.

Ở tầng nội dung, Frames (mini app có thể tương tác) là hình thức hiển thị của Mini App trong dòng tin, là đầu mối then chốt hiện thực hóa cơ chế “nội dung là giao dịch”. Người dùng có thể trực tiếp mint, giao dịch, thanh toán trong dòng tin; mỗi lần tương tác đều trực tiếp thúc đẩy việc sử dụng ví tích hợp, biến Farcaster từ nơi tiêu thụ thông tin thành nơi luân chuyển giá trị, đẩy nhanh quá trình tài chính hóa hệ sinh thái.

Tất nhiên, chiến lược chuyển mình này dựa trên nền tảng nguồn lực vững chắc và đội ngũ tinh anh của Farcaster. Nền tảng nhận được sự ủng hộ của các quỹ hàng đầu như Paradigm, a16z, Union Square Ventures, vòng gọi vốn Series A năm 2024 đã thu về 150 triệu USD, định giá đạt 1 tỷ USD. Về nhân sự, các thành viên chủ chốt như đồng sáng lập Dan Romero (cựu Phó chủ tịch vận hành Coinbase), Varun Srinivasan, trưởng hệ sinh thái nhà phát triển Linda Xie (nhân viên đời đầu Coinbase) đều có nền tảng Coinbase dày dạn, đồng thời Coinbase Ventures cũng tham gia vòng hạt giống của Farcaster.

Tuy nhiên, chuyển hướng này cũng vấp phải nghi ngờ về “tối đa hóa phi tập trung” trong ngành. Nhà nghiên cứu tiền mã hóa nổi tiếng CM nhận định, Farcaster chuyển sang hướng ví, bỏ chiến lược ưu tiên xã hội tức là giấc mơ cuối cùng của SocialFi cũng kết thúc, cả lĩnh vực Crypto dường như quay lại thời kỳ ICO 2017 lấy giao dịch và phát hành làm chủ đạo.

Cũng có ý kiến cho rằng, sản phẩm Farcaster giai đoạn đầu có tính khả dụng thấp, đăng nhập Android chậm, và chỉ trích họ đã đưa ra những quyết định thực dụng không làm hài lòng các “maximalist” phi tập trung về trải nghiệm người dùng và phi tập trung.

Dan Romero nhấn mạnh trong bài viết, điều này không đồng nghĩa với việc giao thức trở thành một sòng bạc. Giao thức Farcaster vẫn là hệ thống mở, nhà phát triển có thể tự do chọn sử dụng phần nào hữu ích nhất với họ. Ứng dụng chính thức (Warpcast) chỉ lựa chọn tập trung vào “giao thoa giữa ví và xã hội”, còn các ứng dụng khác như Uno, Recaster, Cura… lại có cách tiếp cận khác.

Nói cách khác, nếu người dùng không đồng ý với định hướng này, họ có thể chọn dùng ứng dụng khác, tự phát triển ứng dụng, hoặc cân nhắc một mạng xã hội khác. CM cũng bổ sung, lý thuyết thì ai cũng có thể xây dựng ứng dụng khác, nhưng thực tế hiện nay chắc chẳng mấy ai sẽ thử.

Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng đường đua ví hiện đã đủ khốc liệt, Base App và các đối thủ khác đều phát triển mạnh mẽ, Farcaster vẫn còn nhiều thách thức. Đồng thời, người chiến thắng trên đường đua ví phải trả lời đúng một câu hỏi: người dùng thực sự muốn chức năng ví gì? Việc nhồi nhét quá nhiều chức năng có thể khiến ví quá cồng kềnh.

Tóm lại, sự chuyển mình của Farcaster được thúc đẩy bởi dữ liệu thị trường khắc nghiệt và sự thực thi thực tế; nó phơi bày bản chất của đường đua SocialFi hiện tại, đồng thời đặt ra một tông nền then chốt: mạng xã hội Web3 thuần túy khó vận hành thành công, cần lấy công cụ tài chính giá trị cao, tần suất sử dụng cao làm cửa ngõ, lấy cơ chế tài chính hóa dựa trên nội dung làm lõi cho độ gắn bó mạng lưới và lưu giữ giá trị.