Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) gần đây đã chính thức đệ đơn kiện nhà sáng lập kiêm CEO của công ty khai thác Bitcoin VBit Technologies, Danh C. Vo, tiết lộ một vụ lừa đảo khai thác lớn ảnh hưởng đến hàng nghìn nhà đầu tư, liên quan đến gần 100 triệu USD. Vụ kiện này một lần nữa cảnh báo về rủi ro trong ngành khai thác mỏ.

Trong đơn kiện, SEC cáo buộc Vo đã chuyển khoảng 48,5 triệu USD huy động được sang mục đích cá nhân, trong đó chỉ riêng số tiền chuyển cho người thân và vợ cũ đã lên tới 5 triệu USD, phần lớn số tiền huy động không hề được sử dụng cho hoạt động khai thác mỏ, khả năng minh bạch về việc sử dụng tài sản cực kỳ thấp. Thậm chí, các khoản tiền bị chiếm đoạt này để lại các hồ sơ rất sơ sài trong sổ sách kế toán.

Phương pháp lừa đảo của VBit không phức tạp nhưng cũng rất nguy hiểm. Công ty tuyên bố khả năng khai thác vượt xa quy mô hoạt động thực tế, số lượng máy đào thực tế và số lượng "hợp đồng ủy thác" đã bán ra có sự chênh lệch lớn. Nhiều công suất tính toán và máy đào mà nhà đầu tư mua không hề tồn tại. Công ty thậm chí còn sử dụng mô hình Ponzi điển hình — dùng tiền của nhà đầu tư mới để trả lợi nhuận giả tạo cho nhà đầu tư cũ. SEC rõ ràng chỉ ra rằng, Vo biết rõ quy mô máy đào là rất nhỏ bé nhưng vẫn cố tình che giấu sự thật với nhà đầu tư.

Về chiến lược tiếp thị, VBit cam kết mang lại cho nhà đầu tư các quyền lợi như "không cần quản lý thiết bị", "lợi nhuận khai thác thụ động ổn định", "dịch vụ ủy thác khai thác hợp pháp"… Những tuyên bố này bị SEC xác định là sai sự thật hoặc gây hiểu lầm nghiêm trọng. Đồng thời, các sản phẩm đầu tư do VBit phát hành về bản chất là chứng khoán chưa đăng ký, vi phạm luật chứng khoán liên bang.

Điều đáng chú ý là, sau khi số tiền bị chiếm đoạt bắt đầu gây chú ý của các cơ quan quản lý, Vo đã rời khỏi Mỹ vào tháng 11 năm 2021, và hoạt động khai thác mỏ cũng dừng lại. Mặc dù VBit bị mua lại vào năm 2022, hoạt động khai thác mỏ của công ty đã hoàn toàn chấm dứt, thiệt hại của nhà đầu tư không thể khắc phục.

Bài học sâu sắc từ vụ việc này là, các công ty khai thác mỏ dễ dàng thực hiện hai dạng lừa đảo chính: phóng đại chỉ số công suất và che giấu chi phí thực tế cùng dữ liệu sản lượng. Các mô hình khai thác ủy thác, khai thác đám mây lừa đảo kiểu này đã xuất hiện nhiều lần trong ngành, hình thành một mẫu lừa đảo đã trưởng thành.

Vụ việc VBit một lần nữa làm tổn thương niềm tin của nhà đầu tư vào các sản phẩm khai thác mỏ, đặc biệt là các dịch vụ khai thác đám mây, khai thác ủy thác, thuê công suất và quản lý đại lý khai thác. Có thể dự đoán rằng, trong tương lai, các lĩnh vực này sẽ đối mặt với các quy định chặt chẽ hơn, môi trường vốn sẽ trở nên thận trọng hơn, toàn bộ hệ sinh thái khai thác mỏ cần xây dựng lại nền tảng niềm tin.