Điều gì khiến đầu tư vào thị trường chứng khoán trở nên hấp dẫn ngay bây giờ? Đây là những gì các con số thực sự cho thấy

Tại sao các nhà đầu tư vẫn liên tục do dự chính mình

Chỉ số S&P 500 đã tăng trưởng xuyên suốt năm 2025, nhưng một mô hình kỳ lạ xuất hiện trong tâm lý nhà đầu tư: khoảng 38% cảm thấy lạc quan về sáu tháng tới, trong khi 36% nghiêng về bi quan, theo dữ liệu gần đây từ Hiệp hội Nhà đầu tư Cá nhân Mỹ. Sự chia rẽ này phản ánh một câu hỏi sâu hơn ám ảnh mọi người sở hữu danh mục đầu tư—bạn có nên nhảy vào ngay bây giờ, hay chờ đợi “thời điểm thích hợp”?

Mối lo ngại về một đợt điều chỉnh của trí tuệ nhân tạo hoặc các khó khăn kinh tế khiến sự do dự trở nên hợp lý. Nhưng nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett lại đưa ra một góc nhìn phản trực giác, giúp định hình lại toàn bộ cuộc tranh luận.

Lý do để giữ vững vị thế đầu tư: Nguyên tắc bất biến của Buffett

Thông điệp mạnh mẽ nhất của Warren Buffett không liên quan đến việc chọn cổ phiếu chiến thắng. Thay vào đó, nó xoay quanh một chân lý đơn giản: thời gian trong thị trường vượt xa việc dự đoán thời điểm vào hoặc ra thị trường.

Trong thư cổ đông năm 1991 của Berkshire Hathaway, Buffett mô tả thị trường chứng khoán như “một trung tâm di chuyển nơi tiền được chuyển từ người hoạt động sang người kiên nhẫn.” Sau đó, trong cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, ông mở rộng triết lý này trong bài viết trên The New York Times:

Thế kỷ 20 đã thử thách khả năng chống chịu của người Mỹ nhiều lần—hai cuộc chiến tranh thế giới, cuộc Đại khủng hoảng, suy thoái, sốc dầu mỏ, và nhiều hơn nữa. Tuy nhiên, bất chấp những thảm họa này, chỉ số Dow đã tăng từ 66 lên 11,497. Những nhà đầu tư thành công không phải là những người dự đoán chính xác điểm vào và ra. Thay vào đó, họ là những người kiên trì qua những biến động.

Những lợi thế thực sự của việc tham gia thị trường dài hạn

Điều phân biệt các nhà đầu tư thành công với những người luôn thất vọng là nhận thức về những gì bạn thực sự kiểm soát. Ngay cả các chuyên gia dày dạn kinh nghiệm cũng không thể dự đoán chính xác biến động thị trường tuần tới. Cố gắng làm điều đó thường phản tác dụng—hoặc bạn bỏ lỡ lợi nhuận hoặc ghi nhận lỗ tại thời điểm tồi tệ nhất.

Hãy xem xét một người đã đầu tư vào quỹ theo dõi S&P 500 vào cuối năm 2007, đúng lúc cuộc Đại suy thoái bắt đầu. Thời điểm đó trông có vẻ thảm họa. Giá cổ phiếu giảm mạnh. Phục hồi mất nhiều năm. Nhưng đến ngày nay, khoản đầu tư đó đã sinh lợi gần 354%—gần gấp bốn lần số vốn ban đầu.

Người chờ đợi “đáy thị trường hoàn hảo” vào giữa năm 2008 có thể đã đạt lợi nhuận phần trăm cao hơn, nhưng đây là thực tế: không ai có thể xác định đáy thị trường theo thời gian thực. Nhà đầu tư mua đều đặn, tháng này qua tháng khác, bất kể giá cả, sẽ có kết quả vượt xa so với người bị tê liệt bởi sự do dự.

Chiến lược Trung bình giá trị tiền: Phương pháp hoạt động mà không cần tiên đoán

Phương pháp kỷ luật này có tên gọi: trung bình giá trị tiền (dollar-cost averaging). Cách thức đơn giản—đầu tư số tiền cố định đều đặn, tự động mua thêm cổ phần khi giá giảm và ít hơn khi giá tăng. Qua nhiều năm và thập kỷ, các đỉnh và đáy sẽ trung bình lại theo thống kê.

Điều tuyệt vời của phương pháp này nằm ở sự đơn giản của nó. Bạn không cần dự đoán hướng đi của thị trường. Bạn không đánh cược vào thời điểm. Bạn chỉ cần để tính toán nhất quán làm phần việc nặng nhọc. Trong thời kỳ suy thoái, khoản đầu tư đều đặn của bạn mua ở mức chiết khấu. Trong thời kỳ tăng trưởng, bạn tận hưởng lợi nhuận. Cả hai kết quả đều góp phần vào sự tích lũy tài sản theo thời gian.

Các bằng chứng rõ ràng: Những gì nhà đầu tư sớm đã nhận được

Các con số minh họa rõ ràng ý tưởng này. Hãy tưởng tượng bạn đã đầu tư 1.000 đô la vào Netflix ngày 17/12/2004—khi đó nó xuất hiện trong danh sách đề xuất top-10. Ngày nay, khoản đầu tư ban đầu đó trị giá 595.194 đô la.

Hoặc xem Nvidia cùng giai đoạn ngày 15/4/2005. Một vị trí 1.000 đô la đã tăng vọt lên 1.153.334 đô la. Những con số này không phải là giả thuyết—chúng là bằng chứng về những gì kiên nhẫn thực sự mang lại cho các nhà đầu tư thực sự giữ vững qua tất cả những ồn ào.

Câu hỏi bạn thực sự nên đặt ra

Thay vì ám ảnh về việc hôm nay có phải là “thời điểm thích hợp” để đầu tư vào thị trường chứng khoán, hãy tự hỏi: tài khoản của bạn sẽ trông như thế nào sau 5, 10 hoặc 20 năm nếu bạn duy trì đầu tư đều đặn? Sự không chắc chắn của thị trường ngắn hạn gần như trở nên vô nghĩa khi đặt trong bối cảnh tích lũy dài hạn.

Lợi thế của việc tham gia thị trường chứng khoán trở nên rõ ràng khi bạn chuyển từ vai trò nhà giao dịch sang vai trò nhà xây dựng. Đúng, giá có thể giảm vào ngày mai. Nhưng lịch sử cho thấy, trong khung thời gian nhà đầu tư quan tâm, giá đã tăng cao hơn nhiều.

Những nhà đầu tư hối tiếc vì không hành động thường có một đặc điểm chung: họ để sự bi quan ngắn hạn ngăn cản lợi ích dài hạn. Sự khôn ngoan của Buffett gợi ý một con đường khác—một con đường bạn đầu tư đều đặn, vượt qua biến động, và để thời gian làm những gì nó làm tốt nhất: tích lũy vốn theo cấp số nhân.