## Fixed Cost và Variable Cost: Nếu đã hiểu rồi, doanh nghiệp sẽ tránh được nhiều rắc rối

Đối với chủ doanh nghiệp, việc phân loại chi phí không chỉ đơn thuần là đếm số tài khoản. Đó là vấn đề sinh tồn. Chi phí cố định và chi phí biến đổi là hai yếu tố quyết định doanh nghiệp có thành công hay thất bại, bất kể doanh số bán hàng có tốt đến đâu.

Bài viết này chúng ta sẽ giải mã về **chi phí cố định (Fixed Cost) là gì** và mối liên hệ của Variable Cost để bạn có thể sử dụng thông tin này trong quyết định mở rộng kinh doanh, định giá và đầu tư một cách thông minh.

## Chi phí cố định (Fixed Cost) là gì

**Chi phí cố định** là khoản chi phí doanh nghiệp phải trả hàng tháng hoặc hàng năm, bất kể bạn bán được bao nhiêu sản phẩm hoặc không bán được gì. Dù nhà máy hoạt động hết công suất hay đứng yên không sản xuất gì, các chi phí này vẫn tiếp tục phát sinh.

Lý do chi phí cố định quan trọng trong lập kế hoạch là vì nó ổn định. Doanh nghiệp có thể dự đoán được số tiền cần phải chi để duy trì hoạt động. Điều này giúp ước lượng điểm hòa vốn, xác định giá bán phù hợp và lập kế hoạch dòng tiền cho nhiều tháng tới.

### Chi phí cố định gồm những gì: Chi tiết các chi phí cố định trong doanh nghiệp

**Thuê mặt bằng** - Dù tháng này bán được bao nhiêu hàng, tiền thuê hàng tháng của văn phòng hoặc nhà xưởng vẫn giữ nguyên. Dù còn hàng tồn kho hay đã bán hết, vẫn phải trả tiền thuê như cũ.

**Lương nhân viên** - Nhân viên chính thức theo hợp đồng bình thường phải nhận lương hàng tháng, bất kể doanh nghiệp giàu hay nghèo.

**Khấu hao tài sản** - Máy móc, thiết bị, ô vẹt, tủ lạnh… tất cả đều giảm giá trị theo thời gian. Bạn cần tích lũy tiền để thay mới trong tương lai.

**Chi phí bảo hiểm** - Bảo hiểm tòa nhà, bảo hiểm hàng hóa, bảo hiểm xe tải… phải trả định kỳ để phòng tránh rủi ro.

**Lãi vay** - Nếu doanh nghiệp vay ngân hàng hoặc bạn bè, phải trả lãi theo từng kỳ hạn. Số lãi không thay đổi theo doanh số bán hàng.

**Hóa đơn điện nước (Phần cơ bản)** - Dù không sản xuất, bạn vẫn phải trả phí duy trì cơ bản, làm mát, chiếu sáng…

**Chi phí quảng cáo định kỳ** - Nếu bạn trả tiền quảng cáo hàng tháng để thương hiệu luôn xuất hiện trong mắt khách hàng, đó là chi phí cố định.

Điểm đặc trưng của chi phí cố định là nó không linh hoạt. Phụ thuộc vào thỏa thuận dài hạn hoặc pháp luật. Doanh nghiệp không thể thay đổi theo ý muốn.

## Chi phí biến đổi (Variable Cost) là gì: Khi bán hàng nhiều, chi phí cũng tăng lên

**Chi phí biến đổi** là khoản chi phí tăng hoặc giảm theo khối lượng sản xuất và bán hàng. Càng bán nhiều, chi phí càng cao. Ít bán, chi phí cũng giảm theo.

Tầm quan trọng của chi phí biến đổi là nó mang lại sự linh hoạt cho doanh nghiệp. Khi thị trường đi xuống, doanh nghiệp có thể giảm sản xuất, tiết kiệm chi phí và tránh tích trữ hàng tồn kho đắt đỏ. Ngược lại, khi thị trường tốt, doanh nghiệp có thể tăng sản xuất và mở rộng doanh thu nhanh chóng.

### Chi phí biến đổi gồm những gì: Chi tiết các chi phí thay đổi theo doanh số

**Nguyên vật liệu** - Tất cả nguyên liệu dùng để sản xuất hàng hóa. Làm nhiều thì dùng nhiều nguyên liệu, làm ít thì dùng ít.

**Lương trực tiếp** - Công nhân nhận lương theo sản phẩm hoặc theo giờ trong phòng sản xuất. Sản phẩm nhiều, lương cao.

**Năng lượng sản xuất** - Điện dùng cho máy móc, khí đốt cho lò nung, nước làm mát… tăng theo khối lượng sản xuất.

**Bao bì và các chi phí khác** - Hộp, nhãn mán, vật liệu đóng gói… tăng theo số lượng bán.

**Chi phí vận chuyển** - Giao hàng cho khách. Gửi nhiều, phí vận chuyển cũng nhiều.

**Hoa hồng bán hàng** - Tiền thưởng cho đội bán hàng hoặc đại lý theo tỷ lệ doanh số. Bán nhiều, hoa hồng cao.

Đặc điểm của chi phí biến đổi là có thể điều chỉnh nhanh chóng. Khi thị trường yếu, có thể cắt giảm sản xuất, tạm ngưng nhà máy, giảm nhân viên và chi phí sẽ giảm ngay lập tức.

## Chi phí cố định và chi phí biến đổi: Sự khác biệt mà doanh nghiệp cần hiểu rõ

| Tiêu chí | Chi phí cố định (Fixed Cost) | Chi phí biến đổi (Variable Cost) |
|------------|------------------------------|------------------------------|
| Thay đổi | Không thay đổi theo doanh số | Thay đổi theo khối lượng sản xuất |
| Ví dụ | Thuê mặt bằng, lương, lãi vay | Nguyên vật liệu, lương trực tiếp, bao bì |
| Tính linh hoạt | Không linh hoạt, phải trả đúng hạn | Linh hoạt, có thể điều chỉnh theo tình hình |
| Thời điểm chi | Trả ngay sau khi ký hợp đồng | Phải trả khi bắt đầu sản xuất |
| Ảnh hưởng đến lợi nhuận | Ảnh hưởng đến điểm hòa vốn (Break-even point) | Ảnh hưởng đến lợi nhuận trên mỗi đơn vị |

Ví dụ về quyết định đầu tư: Nếu chi phí lao động trực tiếp của doanh nghiệp rất cao, quản lý có thể quyết định đầu tư vào máy móc tự động. Điều này sẽ làm tăng chi phí cố định (Khấu hao máy móc) nhưng giảm chi phí biến đổi (Lao động) đáng kể. Kết quả là tổng chi phí giảm xuống và lợi nhuận trên mỗi sản phẩm tăng lên.

## Sử dụng phân tích chi phí trong quyết định kinh doanh

Khi kết hợp chi phí cố định và chi phí biến đổi, doanh nghiệp sẽ có cái nhìn tổng thể về tổng chi phí, giúp đưa ra nhiều quyết định quan trọng:

**Định giá bán** - Phải đặt giá cao hơn tổng chi phí cố định + biến đổi trên mỗi đơn vị để có lợi nhuận.

**Tìm điểm hòa vốn (Break-even Point)** - Cần bán bao nhiêu sản phẩm để bù đắp hết chi phí? Nếu chi phí cố định cao, cần bán nhiều hơn mới đạt điểm này.

**Lập kế hoạch doanh thu tháng tới** - Nếu biết trước chi phí cố định, có thể tính ra doanh thu tối thiểu cần đạt để không lỗ.

**Quyết định mở rộng kinh doanh** - Có nên đầu tư thêm máy móc không? Chi phí cố định sẽ tăng, nhưng chi phí biến đổi trên mỗi đơn vị sẽ giảm. Quyết định này cần tính toán cả hai yếu tố.

**Kiểm soát chi phí** - Tìm ra chi phí nào đang cao quá mức rồi điều chỉnh, ví dụ thương lượng lại giá thuê hoặc tìm nguyên liệu rẻ hơn.

## Tóm lại

**Chi phí cố định** là gánh nặng tài chính liên tục và dự đoán được, giúp dễ dàng lập kế hoạch. Tuy nhiên, nó không linh hoạt. Trong khi đó, **chi phí biến đổi** là chi phí thay đổi theo sản lượng, mang lại sự linh hoạt nhưng có thể làm tổng chi phí tăng cao khi doanh số tốt.

Hiểu rõ cả hai loại này giúp nhà quản lý đưa ra quyết định sáng suốt, từ định giá, đầu tư, mở rộng sản phẩm đến thích nghi với thị trường. Doanh nghiệp hiểu rõ về chi phí sẽ có khả năng tồn tại và phát triển bền vững hơn.