Lạm phát ảnh hưởng như thế nào đến tài sản của bạn? Nắm vững các chiến lược đầu tư này để chống lại rủi ro mất giá

Giá cả tăng cao và mất giá tiền tệ: Sự thật về lạm phát

Trong những năm gần đây, lạm phát toàn cầu duy trì ở mức cao, khiến nhiều người gửi tiền ngày càng bị giảm giá trị. Nói đơn giản, lạm phát là hiện tượng giá cả liên tục tăng trong một khoảng thời gian, sức mua của tiền mặt của bạn giảm theo. Chỉ số đo lường mức độ lạm phát phổ biến nhất là CPI (Chỉ số giá tiêu dùng), phản ánh trực quan mức tăng chi phí sinh hoạt hàng ngày của bạn.

Hiện tượng này không xuất hiện một cách ngẫu nhiên, mà là kết quả tất yếu trong quá trình vận hành của nền kinh tế. Khi lượng tiền lưu thông trong nền kinh tế vượt quá lượng hàng hóa cung cấp, sẽ hình thành tình trạng “quá nhiều tiền đuổi theo quá ít hàng hóa”, từ đó đẩy giá cả lên cao.

Lạm phát hình thành như thế nào? Bốn nguyên nhân chính bạn cần hiểu rõ

Lạm phát do cầu kéo: Con dao hai lưỡi của sự thịnh vượng kinh tế

Khi nhu cầu tiêu dùng tăng, sản lượng hàng hóa tăng, lợi nhuận doanh nghiệp cũng tăng, các doanh nghiệp tiếp tục mở rộng tiêu dùng và đầu tư, tạo ra vòng phản hồi tích cực. Lạm phát do cầu kéo dù đẩy giá lên cao, nhưng cũng thúc đẩy tăng trưởng GDP, đó là lý do tại sao các chính phủ thường cố gắng kích thích nhu cầu.

Lạm phát do chi phí đẩy: Hậu quả của khủng hoảng chuỗi cung ứng

Chi phí nguyên vật liệu và năng lượng tăng trực tiếp đẩy giá cả lên. Trong cuộc xung đột Nga-Ukraine năm 2022, nguồn cung năng lượng châu Âu bị gián đoạn, giá dầu thô và khí tự nhiên tăng gấp 10 lần, CPI của khu vực Eurozone tăng trên 10% hàng năm, lập kỷ lục mới. Khác với lạm phát do cầu kéo, lạm phát do chi phí đẩy gây ra giảm sản lượng và tăng trưởng GDP chậm lại, các ngân hàng trung ương các nước đặc biệt cảnh giác với hiện tượng này.

In tiền quá mức: Bài học lịch sử cảnh báo

Việc tăng cung tiền một cách không kiểm soát là nguyên nhân chính gây ra lạm phát nghiêm trọng. Năm 1950, Đài Loan đối phó với thâm hụt sau chiến tranh bằng cách phát hành tiền ồ ạt, khiến giá cả tăng vọt, 800 vạn đồng pháp chỉ còn giá trị 1 đô la Mỹ, đó là hậu quả cực đoan của việc phát hành tiền quá mức.

Dự đoán lạm phát xấu đi: Hiệu ứng tâm lý mở rộng

Khi công chúng kỳ vọng giá cả sẽ tiếp tục tăng trong tương lai, họ sẽ tiêu dùng sớm hơn và yêu cầu tăng lương, các doanh nghiệp cũng tăng giá để bù đắp, tạo thành vòng lặp lạm phát tự thực hiện. Một khi kỳ vọng này hình thành, rất khó để đảo ngược, vì vậy ngân hàng trung ương coi kiểm soát kỳ vọng lạm phát là trách nhiệm quan trọng.

Làm thế nào để kiềm chế lạm phát bằng cách tăng lãi suất?

Khi giá cả tăng vọt, biện pháp phổ biến nhất của ngân hàng trung ương là tăng lãi suất. Tăng lãi suất làm tăng chi phí vay mượn, khiến người dân có xu hướng tiết kiệm nhiều hơn tiêu dùng, thanh khoản thị trường giảm, từ đó đẩy giá cả xuống.

Cụ thể: khi lãi suất từ 1% tăng lên 5%, khoản vay 1 triệu đồng từ ngân hàng hàng năm sẽ tăng từ 10.000 lên 50.000, làm giảm sức hấp dẫn của vay mượn. Khi nhu cầu tiêu dùng giảm, các doanh nghiệp buộc phải giảm giá để kích thích bán hàng, mức giá chung sẽ giảm theo.

Tuy nhiên, việc tăng lãi suất không phải không có hậu quả. Nhu cầu giảm đồng nghĩa với việc doanh nghiệp cắt giảm nhân sự, tỷ lệ thất nghiệp tăng, tăng trưởng kinh tế chậm lại, thậm chí có thể dẫn đến suy thoái. Tăng lãi suất có thể kiềm chế lạm phát, nhưng cũng có thể gây ra khủng hoảng kinh tế.

Tại sao lạm phát vừa phải lại có lợi?

Có vẻ như lạm phát gây hại, nhưng thực ra nó có những tác dụng tích cực. Khi kỳ vọng giá sẽ tăng, người tiêu dùng sẽ tăng tiêu dùng, thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng sản xuất, từ đó tăng trưởng kinh tế (GDP).

Ví dụ tại Trung Quốc đầu những năm 2000: CPI từ 0 tăng lên 5%, cùng lúc đó tốc độ tăng trưởng GDP cũng từ 8% vọt lên trên 10%.

Ngược lại, lạm phát âm (giảm phát) sẽ khiến nền kinh tế rơi vào khó khăn. Nhật Bản sau bong bóng kinh tế những năm 1990 rơi vào giảm phát, giá cả đình trệ khiến người tiêu dùng sẵn sàng tiết kiệm hơn là tiêu dùng, cuối cùng GDP rơi vào tăng trưởng âm, nền kinh tế rơi vào “30 năm mất mát”.

Vì vậy, hầu hết các ngân hàng trung ương đặt mục tiêu duy trì lạm phát trong phạm vi hợp lý, thường là từ 2%-5%.

Ai hưởng lợi từ lạm phát?

Dù lạm phát làm mất giá tiền mặt không dễ chịu, nhưng đối với người có nợ thì lạm phát lại có lợi.

Chẳng hạn: bạn vay 1 triệu đồng mua nhà cách đây 20 năm, lãi suất cố định. Với tỷ lệ lạm phát 3%, sau 20 năm, số tiền 1 triệu đồng bạn phải trả chỉ còn giá trị mua sắm khoảng 55 triệu đồng, nghĩa là gánh nặng nợ thực tế giảm đáng kể. Đó là lý do tại sao trong thời kỳ lạm phát cao, các nhà đầu tư vay nợ để mua cổ phiếu, vàng và các tài sản khác thường thu lợi lớn nhất.

Ảnh hưởng của lạm phát đến thị trường chứng khoán

Mối quan hệ giữa lạm phát và thị trường chứng khoán là: lạm phát thấp hỗ trợ thị trường, lạm phát cao gây bất lợi.

Trong môi trường lạm phát thấp, dòng tiền chảy vào thị trường chứng khoán liên tục đẩy giá cổ phiếu lên cao. Nhưng trong thời kỳ lạm phát cao, ngân hàng trung ương thực hiện chính sách thắt chặt, tăng chi phí vay vốn, làm giảm định giá cổ phiếu.

Năm 2022, Mỹ là ví dụ điển hình. Tháng 6, CPI của Mỹ tăng 9.1% so cùng kỳ, mức cao nhất trong 40 năm, Ngân hàng Dự trữ Liên bang bắt đầu chu kỳ tăng lãi suất từ tháng 3, tổng cộng 7 lần, tăng 425 điểm cơ bản, lãi suất quỹ liên bang từ 0.25% lên 4.5%. Khó khăn trong vay vốn khiến định giá cổ phiếu giảm mạnh, thị trường Mỹ có hiệu suất tệ nhất trong 14 năm — chỉ số S&P 500 giảm 19%, Nasdaq giảm 33%.

Tuy nhiên, trong thời kỳ lạm phát cao, không phải tất cả đều thiệt thòi. Cổ phiếu các công ty năng lượng thường tăng mạnh ngược xu hướng. Năm 2022, lợi nhuận ngành năng lượng Mỹ vượt 60%, trong đó Occidental Petroleum tăng 111%, ExxonMobil tăng 74%, tạo nên sự đối lập rõ rệt.

Xây dựng danh mục tài sản phòng thủ trong lạm phát

Đối mặt với nguy cơ lạm phát, việc phân bổ tài sản hợp lý là rất quan trọng. Nhà đầu tư cần tìm kiếm các danh mục đa dạng có khả năng chống chịu tác động của lạm phát và mang lại lợi nhuận.

Các tài sản chống lạm phát hiệu quả gồm:

Bất động sản: Trong thời kỳ lạm phát cao, dòng tiền đổ vào thị trường nhà đất thường tăng, thúc đẩy giá trị bất động sản.

Kim loại quý: Vàng có mối quan hệ nghịch đảo với lãi suất danh nghĩa trừ đi lạm phát, càng cao thì vàng càng thể hiện tốt.

Cổ phiếu: Hiệu suất ngắn hạn phân hóa, nhưng lợi nhuận dài hạn thường vượt lạm phát.

Ngoại tệ: Trong chu kỳ tăng lãi suất, các đồng tiền mạnh như USD thường tăng giá, có tính chống lạm phát tự nhiên.

Một phương án cân đối là chia đều vốn thành 3 phần: 33% đầu tư vào cổ phiếu để tận dụng cơ hội tăng trưởng, 33% vào vàng để giữ giá trị, 33% vào USD để chống lạm phát. Như vậy, vừa có thể khai thác tiềm năng tăng trưởng của cổ phiếu, vừa tận dụng khả năng phòng hộ của vàng và khả năng tăng giá của USD để giảm thiểu rủi ro của các loại tài sản khác, đạt được lợi nhuận đầu tư ổn định hơn.

Sau khi chọn các loại tài sản, các công cụ giao dịch hiện đại giúp việc phân bổ trở nên dễ dàng hơn. Thông qua hợp đồng chênh lệch (CFD) và các công cụ tài chính khác, nhà đầu tư có thể dễ dàng phân bổ cổ phiếu, vàng, ngoại hối trong một nền tảng duy nhất, không cần mở nhiều tài khoản, giảm thiểu chi phí và thời gian giao dịch.

Tóm lại

Sự xuất hiện của lạm phát vừa là kết quả tự nhiên của hoạt động kinh tế, vừa là thử thách mà nhà đầu tư cần đối mặt. Lạm phát vừa phải (2%-5%) có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nhưng lạm phát quá cao sẽ gây tổn hại cho nền kinh tế, do đó ngân hàng trung ương cần điều chỉnh bằng các biện pháp như tăng lãi suất.

Đối với nhà đầu tư phổ thông, điều quan trọng là nhận thức rõ về mặt hai chiều của lạm phát, và xây dựng danh mục tài sản hợp lý để bảo vệ của cải. Sự kết hợp giữa cổ phiếu, vàng, bất động sản và ngoại tệ có thể giúp chống lại rủi ro lạm phát, giúp danh mục đầu tư của bạn vượt qua các chu kỳ biến động của nền kinh tế.