在所有人都在喊"提速"的时候，比特币的设计逻辑显得特立独行。

Hiện tại, trong cộng đồng này, mọi người đều đang xếp chồng dữ liệu. Một số công chain tuyên truyền rằng mình xử lý hàng nghìn giao dịch mỗi giây, hệ sinh thái hợp đồng thông minh tự xưng có hàng trăm ứng dụng, tốc độ cập nhật nhanh đến mức làm người ta hoa mắt chóng mặt. Trong bối cảnh lớn này, hiệu suất của Bitcoin thực sự có vẻ hơi "cổ xưa" — chỉ xử lý 7 giao dịch mỗi giây, trên chuỗi chính cũng không có nhiều hợp đồng thông minh phức tạp, thậm chí thường bị những người ủng hộ dự án mới chê cười là "lỗi thời".

Nhưng trong hai năm qua, một bức MEME lan truyền trong cộng đồng đã chạm đúng vào điểm mấu chốt: "Các chain khác khoe khoang: tôi rất nhanh, có thể xử lý mọi thứ! (rồi đột nhiên một buổi chiều bị sập)
Bitcoin thì nói: tôi chậm, nhưng từ năm 2009 đến nay chưa từng dừng lại."

Đây không phải là trò đùa, mà là thực tế. Khi Satoshi Nakamoto thiết kế hệ thống này, ông đối mặt với câu hỏi lựa chọn — là theo đuổi tốc độ tối đa, hay là theo đuổi sự ổn định tối đa? Cuối cùng, ông chọn cái sau.

Cơ chế đồng thuận PoW này, nhìn qua có vẻ "lãng phí" — tiêu thụ năng lượng và sức mạnh tính toán hàng năm đều là con số khổng lồ, nhiều ý kiến phê phán ập đến. Nhưng từ góc độ an toàn, sự "lãng phí" này thực ra là pháo đài hiệu quả nhất. Muốn sửa đổi dữ liệu lịch sử? Bạn phải tính toán lại nhiều hơn toàn bộ mạng lưới, điều này hoàn toàn không khả thi về mặt kinh tế.

Mô hình UTXO cũng vậy. Nhìn qua có vẻ rắc rối, cần theo dõi từng "tiền" đi đâu, không giống như các chain khác trực tiếp duy trì số dư tài khoản. Nhưng chính vì "phiền phức" này, nó từ gốc đã tránh được nhiều loại lỗ hổng thường gặp ở các chain hợp đồng thông minh. Sự đánh đổi giữa chi phí và lợi ích, Satoshi đã tính rất rõ.

Trong 18 năm qua đã xảy ra những gì? Không đếm xuể các dự án tuyên bố muốn "vượt qua Bitcoin", tham số kỹ thuật mạnh hơn, nhiều ứng dụng hơn, huy động vốn lớn hơn… rồi thì sao? Những dự án này đã trải qua vài vòng, có dự án đã lặng lẽ biến mất từ lâu, có dự án trở thành quá khứ. Trong khi đó, Bitcoin vẫn vững vàng giữ vị trí vốn hóa lớn nhất, như một chứng nhân lặng lẽ.

Có thể đây mới là cuộc đối đầu thực sự của nội bộ ngành. Không phải chạy theo đuổi chức năng, tốc độ, hệ sinh thái, mà là làm tốt một việc, làm đến cùng. Chậm lại cần có nội lực, kiên trì cũng cần nội lực. Satoshi Nakamoto đã cho chúng ta một ví dụ: đôi khi, sức mạnh thực sự không nằm ở tốc độ, mà nằm ở sự ổn định.