Thợ mỏ có thể sẽ không còn chờ đợi được chu kỳ tăng giá tiếp theo nữa

Lời mở đầu

Khi nhu cầu về trí tuệ nhân tạo (AI) và tính toán hiệu suất cao (HPC) tăng nhanh, ngày càng nhiều công ty khai thác Bitcoin niêm yết bắt đầu chuyển hướng dữ liệu trung tâm, điện năng và cơ sở hạ tầng sang tính toán AI. Xu hướng này cũng khiến thị trường liên tục đặt ra câu hỏi: AI có đang thay đổi hoặc thậm chí định hình lại tương lai của ngành khai thác Bitcoin hay không.

Trong cuộc phỏng vấn phát sóng trên Blockspace Podcast ngày 10 tháng 3, Liang Wang, Phó Tổng Giám đốc của nhà sản xuất máy đào Bitcoin hàng đầu toàn cầu Canaan, đã chia sẻ quan điểm của mình về vấn đề này. Ông cho rằng, Bitcoin vẫn có khả năng tiếp tục trải qua các chu kỳ tăng giá mới như một tài sản, nhưng điều đó không nhất thiết đồng nghĩa với việc ngành khai thác Bitcoin sẽ còn thịnh vượng như trước đây. Nguyên nhân quan trọng hơn không phải là AI hay HPC, mà chính là tính kinh tế của việc khai thác đang ngày càng trở nên kém hiệu quả theo thời gian.

Dưới đây là phần tổng hợp của đội ngũ Bitpush dựa trên cuộc phỏng vấn, đã chỉnh sửa nhẹ để dễ đọc hơn, cố gắng giữ nguyên ý chính.

“Bitcoin vẫn còn chu kỳ tăng giá, nhưng ngành khai thác có thể không, tôi thật sự không biết”

Người dẫn chương trình:
Nhiều công ty khai thác niêm yết hiện đang chuyển dần nguồn lực tính toán sang AI. Anh nghĩ sao về xu hướng này? AI có thể thay đổi hoặc thậm chí thay thế ngành khai thác Bitcoin không?

Liang Wang:
Tôi thực sự đã suy nghĩ về vấn đề này. Trước tiên, tôi nghĩ chúng ta phải chấp nhận AI và AI HPC, vì đây là một sự thay đổi lớn, sẽ thay đổi cách chúng ta sống và làm việc, nhiều nghề nghiệp sẽ bị AI thay thế, điều này rõ ràng là rất hiển nhiên.

Nhưng nếu câu hỏi là, AI có thể thay thế toàn bộ ngành khai thác Bitcoin hay không, cá nhân tôi không nghĩ vậy. Bitcoin vẫn là một loại tài sản có giá trị, và nó có chu kỳ riêng của mình. Vì vậy, nếu bạn hỏi tôi, liệu Bitcoin có còn chu kỳ tăng giá nữa không, tôi tin là có.

Còn nếu hỏi tiếp: ngành khai thác Bitcoin có còn chu kỳ tăng giá không? Thành thật mà nói, tôi không biết câu trả lời.

Bởi vì hiện tại, không chỉ AI HPC đang thu hút sự chú ý của ngành. Nguyên nhân quan trọng hơn là, tính kinh tế của việc khai thác đang ngày càng trở nên kém hiệu quả theo thời gian.

“Bây giờ vào ngành khai thác, khó khăn hơn gấp năm trước”

Người dẫn chương trình:
Tại sao anh lại cho rằng tính kinh tế của khai thác đang xấu đi?

Liang Wang:
Vì ngành này ngày nay đã khác xa so với năm năm trước. Năm năm trước, nếu bạn mua được một máy khai thác, khả năng cao là bạn sẽ kiếm được rất nhiều tiền, nhiều người trong ngành lúc đó coi máy khai thác như một “máy in tiền”. Nhưng giờ không còn như vậy nữa, việc gia nhập ngành này đã trở nên cực kỳ khó khăn.

Bạn thấy đấy, giá Bitcoin hiện khoảng 65.000 đến 70.000 USD, nhưng tổng sức mạnh tính toán toàn mạng không giảm rõ rệt, đúng không? Điều này đã nói lên vấn đề rồi. Theo lý thuyết, nếu ngành này thực sự sinh lời như vậy, hoặc ngược lại, nếu ngành này hoàn toàn bị AI thay thế, bạn sẽ thấy sự thay đổi rõ rệt về sức mạnh tính toán. Nhưng thực tế không phải vậy. Thực tế là mọi người vẫn mở máy.

Tại sao? Thứ nhất, vì họ cần thu nhập. Dù thực tế đã không còn lãi, nhưng về mặt công ty, họ vẫn cần doanh thu, duy trì hoạt động, giữ chân nhân viên. Thứ hai, ngành khai thác Bitcoin còn đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc điều chỉnh lưới điện. HPC hoạt động liên tục 24/7, không thể dễ dàng tắt đi, vì vậy lưới điện cần các tải linh hoạt như máy khai thác Bitcoin để hấp thụ đỉnh, giảm thấp, giúp hệ thống điện mở rộng. Vì vậy, nhiều công ty dù lợi nhuận rất mỏng, thậm chí thua lỗ, vẫn không dễ dàng giảm công suất.

Đây chính là lý do tôi nói, vấn đề không chỉ là AI lấy đi phần lớn thị phần của ngành khai thác, mà còn là việc các thợ mỏ mới ngày càng gặp khó trong việc kiếm lời trong ngành này.

Sau năm 2028, lợi nhuận tiền tệ có thể không còn là động lực chính của ngành

Người dẫn chương trình:
Anh nghĩ sao về tương lai của ngành này trong hai, ba năm tới hoặc sau năm 2028?

Liang Wang:
Bitcoin có một cơ chế mà mọi người đều biết, nhưng nhiều người chưa thực sự hiểu rõ hậu quả, đó là giảm một nửa mỗi bốn năm. Giảm một nửa nghĩa là gì? Có nghĩa là, nếu giá Bitcoin không tăng gấp đôi, thì phần lợi nhuận từ phần thưởng khối sẽ giảm xuống.

Vì vậy, mọi người đều biết rằng, đến năm 2028 sẽ có lần giảm một nửa tiếp theo. Vấn đề là, nếu đến lúc đó, giá Bitcoin không tăng lên 300.000 USD, thậm chí không đủ để duy trì lợi nhuận cho thợ mỏ, thì ngành này sẽ dựa vào đâu để tiếp tục phát triển? Đây là câu hỏi tôi luôn suy nghĩ.

Quan điểm của tôi là, khai thác Bitcoin sẽ còn tồn tại, vẫn là một phần trong bức tranh năng lượng, nhưng tôi không nghĩ rằng sau năm 2028, lợi nhuận tiền tệ sẽ còn là yếu tố thúc đẩy chính của ngành nữa. Tôi nghĩ ngành này sẽ tiếp tục tồn tại quanh một số hướng chính, như cân bằng lưới điện, thu hồi nhiệt thải, các ứng dụng gia đình, hoặc khai thác các nguồn năng lượng truyền thống chưa được tận dụng hiệu quả. Nhưng nếu hỏi tôi, liệu có còn chu kỳ thịnh vượng khi mọi người đổ xô vào, thợ mỏ kiếm lời lớn nữa hay không, tôi thật sự không chắc.

Tất nhiên, tôi hy vọng là sai. Tôi mong Bitcoin sẽ lên 500.000 USD mỗi đồng, và mọi người lại đổ xô vào ngành này. Nhưng phần này, không ai có thể dự đoán chính xác, chính tôi cũng không có quả cầu pha lê.

AI và ngành khai thác không phải là trò chơi thắng-thua

Người dẫn chương trình:
Hiện nay, một luận điểm phổ biến là AI sẽ trực tiếp lấy đi nguồn điện của ngành khai thác Bitcoin. Anh có đồng ý không?

Liang Wang:
Tôi không nghĩ đó là một trò chơi thắng-thua. Bởi vì AI HPC và máy khai thác Bitcoin về bản chất không phải là cùng loại tải. AI HPC phải hoạt động liên tục, 24/7, nhiều khi không thể tắt. Nhưng máy khai thác Bitcoin thì khác, một trong những lợi thế lớn nhất của nó là có thể tắt khi cần, và khởi động nhanh khi có điện dư thừa.

Đây là lý do tại sao tôi luôn nghĩ rằng, ở những nơi như Texas, máy khai thác Bitcoin rất được các nhà cung cấp điện và năng lượng ưa chuộng. Bởi vì nó giúp cân bằng lưới điện, hấp thụ năng lượng dư thừa khi cần, và giảm tải khi không cần. Pin lưu trữ năng lượng cũng là một giải pháp, nhưng về mặt chi phí, nó đắt hơn nhiều so với khai thác Bitcoin. Vì vậy, tôi khá lạc quan về vị trí của máy khai thác Bitcoin trong hệ thống năng lượng, tôi nghĩ nó không chỉ không bị AI lấy mất, mà còn có thể trở nên quan trọng hơn trong kỷ nguyên AI.

Vì vậy, theo tôi, AI và khai thác Bitcoin có thể tồn tại song song, thậm chí bổ sung cho nhau, chứ không phải cạnh tranh gay gắt.

Thị trường Bắc Mỹ vẫn là nơi ít rủi ro dài hạn

Người dẫn chương trình:
Nếu xét theo khu vực, anh nghĩ nơi nào có khả năng tăng trưởng khai thác trong tương lai?

Liang Wang:
Chúng tôi đã khảo sát nhiều nơi, thử nghiệm nhiều mô hình. Ví dụ như Kazakhstan, chúng tôi đã có nhiều kinh nghiệm. Nhưng vấn đề là, nhiều quốc gia ban đầu chào đón thợ mỏ vì giúp họ tiêu thụ điện dư thừa, nhưng khi điện năng trong nước căng thẳng hoặc chính trị thay đổi, ngành khai thác nhanh chóng trở thành mục tiêu bị kiểm soát.

Đây là lý do tại sao chúng tôi ưu tiên Bắc Mỹ, đặc biệt là Mỹ và Canada. Không phải là không có vấn đề, mà là vì ở đây có tính dự đoán cao hơn. Khi làm việc ở Mỹ, ít nhất bạn biết quy định là gì, biết sự khác biệt giữa các bang, và biết rằng nếu bạn tạo ra việc làm, thuế, hoặc giúp hệ thống điện, chính quyền địa phương có thể hiểu và ủng hộ. Còn ở nhiều quốc gia khác, độ không chắc chắn quá cao, chỉ cần một câu nói, một chính sách, hoặc thái độ của một nhân vật quyền lực, toàn bộ hoạt động của bạn có thể chấm dứt.

Đối với một công ty niêm yết, tính dự đoán dài hạn này cực kỳ quan trọng. Bạn không thể dùng tiền của cổ đông để đầu tư vào một thị trường mà 10 năm sau còn chưa biết còn tồn tại hay không.

“Tình hình Trung Quốc rất phức tạp”

Người dẫn chương trình:
Thế giới luôn quan tâm đến tình hình ngành khai thác tại Trung Quốc. Anh nghĩ sao về tình hình các mỏ còn lại ở Trung Quốc hiện nay?

Liang Wang:
Tình hình Trung Quốc luôn rất phức tạp, và tôi không nghĩ đây là một quá trình đơn giản, hoàn toàn do chính sách từ trên xuống. Trung Quốc rất lớn, các địa phương và khu vực có những cân nhắc khác nhau. Chính phủ trung ương quan tâm đến ổn định tài chính, đặc biệt là không muốn dòng chảy tài sản ra ngoài qua khai thác hoặc giao dịch Bitcoin, đó là một bối cảnh rất quan trọng. Vì vậy, sau năm 2021, khai thác và giao dịch tiền mã hóa tại Trung Quốc chính thức bị cấm, điều này vẫn chưa thay đổi.

Nhưng mặt khác, các địa phương có thực tế riêng. Với một số nơi, khai thác Bitcoin từng giúp tạo việc làm, thu thuế, tiêu thụ điện dư thừa, đặc biệt trong thời kỳ suy thoái kinh tế, nhiều người vẫn xem thợ mỏ như một cách biến đổi hạ tầng điện thành tài sản. Vì vậy, vẫn còn hoạt động ở một số nơi, vì thị trường vẫn có nhu cầu.

Tuy nhiên, tôi muốn nhấn mạnh rằng, chúng tôi chưa bao giờ nghĩ rằng “Trung Quốc sẽ mở lại ngành khai thác Bitcoin”. Chúng tôi không nghĩ vậy. Và chúng tôi cũng không cho rằng nên dựa vào nguồn lực của Trung Quốc để tự vận hành khai thác. Là một công ty niêm yết, bạn không thể dựa vào dự đoán chính sách để đầu tư dài hạn. Đó là lý do tại sao chúng tôi tập trung vào Bắc Mỹ, chứ không phải đặt cược vào khả năng Trung Quốc sẽ có chiến lược tiền mã hóa mới.

AI có lấy mất công suất của máy khai thác không?

Người dẫn chương trình:
Thị trường đang lo ngại rằng, khi nhu cầu chip AI tăng cao, các nhà sản xuất máy khai thác sẽ gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn cung chip?

Liang Wang:
Tôi không nghĩ rằng năng lực sản xuất chip sẽ bị AI “chiếm đoạt”. Trong ngắn hạn, chắc chắn sẽ có thời điểm căng thẳng về nguồn cung, nhưng về dài hạn, từ 5 đến 10 năm, tôi tin cung cầu sẽ trở lại trạng thái cân bằng.

Các nhà sản xuất như TSMC, Samsung đều có kế hoạch đầu tư dài hạn hàng chục, hàng trăm tỷ USD. Họ nhìn xa hơn là năm tới, thậm chí là năm sau. Chip máy khai thác là một phần trong hoạt động của họ, nhưng không phải tất cả, cũng chưa chắc là phần quan trọng nhất.

Điều quan trọng hơn là, bạn có mối quan hệ hợp tác lâu dài với các nhà sản xuất wafer, có kinh nghiệm sản xuất thử thành công, và có thể tạo ra sản phẩm cạnh tranh dựa trên quy trình công nghệ mới. Bởi vì mỗi thế hệ công nghệ mới đều đòi hỏi đầu tư R&D cực lớn, chi phí thử nghiệm cao, và nếu các nhà chơi mới không có nền tảng này, dù có tiền cũng rất khó chen chân.

Ngành này không phải là “tôi muốn làm chip tiên tiến nhất”, mà là “tôi có thể làm ra, và có người mua”. Vì vậy, tôi thiên về quan điểm đây là một mối quan hệ hợp tác công nghệ dài hạn, chứ không đơn thuần là AI “chiếm đoạt” năng lực sản xuất của máy khai thác.