Phát ngôn mới nhất của Thống đốc Ngân hàng Trung ương Phan Công Thắng: Điều kiện tài chính xã hội hiện tại ở trạng thái lỏng lẻo

Vào ngày 22 tháng 3, Chủ tịch Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc, Pan Gongsheng, đã phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Phát triển Trung Quốc 2026 rằng sẽ tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ phù hợp, nới lỏng vừa phải. Sử dụng tổng hợp các công cụ chính sách tiền tệ như tỷ lệ dự trữ bắt buộc, lãi suất chính sách, hoạt động thị trường mở, để duy trì thanh khoản dồi dào. Hiện tại, điều kiện huy động vốn xã hội của Trung Quốc đang ở trạng thái nới lỏng, tổng lượng tài chính hợp lý tăng trưởng.

Về vấn đề này, Chương Thực, Kinh tế trưởng của ICBC International, cho biết, mức lãi suất thị trường tiền tệ hiện đã ở mức thấp lịch sử, nền kinh tế Trung Quốc đang bước vào giai đoạn chuyển đổi động lực cũ sang mới, trọng tâm điều hành chính sách tiền tệ cũng đã có những thay đổi sâu sắc, từ điều chỉnh tổng thể sang phối hợp giữa các công cụ tổng thể và cấu trúc. Một mặt, các công cụ tổng thể như giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc, giảm lãi suất vẫn là những biện pháp then chốt để ổn định tổng cầu và kỳ vọng về giá cả. Mặt khác, chính sách tiền tệ cấu trúc trở thành điểm tựa quan trọng để hướng dòng chảy tài nguyên tài chính vào các lĩnh vực có ngoại ứng tích cực như đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh.

Tham luận của ông Sheng Songcheng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Diễn đàn Kinh tế trưởng Trung Quốc, cố vấn cao cấp của Viện Nghiên cứu Tài chính Quốc tế Lujiazui, cho biết, chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa là hai công cụ điều chỉnh vĩ mô cốt lõi của Trung Quốc. Việc phối hợp thúc đẩy hai chính sách này cùng phát huy hiệu quả, thực hiện chính xác các biện pháp, sẽ giúp đảm bảo khởi đầu tốt đẹp cho “Kế hoạch Năm Năm thứ 15”.

Tổng lượng tài chính hợp lý tăng trưởng

Pan Gongsheng nhấn mạnh, Ngân hàng Trung ương sẽ kiên trì giữ vững lập trường chính sách tiền tệ hỗ trợ, tạo điều kiện môi trường tài chính tiền tệ thuận lợi cho tăng trưởng kinh tế ổn định, phát triển chất lượng cao và thị trường tài chính vận hành ổn định.

“Chúng tôi sẽ tiếp tục thực hiện chính sách tiền tệ phù hợp, nới lỏng vừa phải. Hiện tại, điều kiện huy động vốn xã hội của Trung Quốc đang ở trạng thái nới lỏng, tổng lượng tài chính hợp lý tăng trưởng. Chúng tôi sẽ cân đối tốt mối quan hệ giữa ngắn hạn và dài hạn, giữa việc hỗ trợ tăng trưởng thực thể và duy trì sức khỏe của hệ thống tài chính, giữa cân đối nội bộ và cân đối bên ngoài, sử dụng tổng hợp các công cụ như tỷ lệ dự trữ bắt buộc, lãi suất chính sách, hoạt động thị trường mở để duy trì thanh khoản dồi dào.” Pan Gongsheng nói.

Chương Thực phân tích, với tư cách là công cụ điều tiết vĩ mô dựa trên tín hiệu giá cả, chính sách tổng thể có thể tác động đồng thời đến cung cấp vốn của ngân hàng và nhu cầu vay vốn của các chủ thể vi mô, phù hợp hơn để đảm nhận nhiệm vụ ổn định kỳ vọng lạm phát và phục hồi tổng cầu. Từ góc độ vận hành, các điều chỉnh cấu trúc đầu năm phần nào cho thấy, chính sách nới lỏng năm 2026 có khả năng thể hiện rõ nét hơn dưới dạng ôn hòa, theo từng giai đoạn.

Về việc sử dụng công cụ, theo đánh giá của ông Chương Thực, các công cụ định lượng có thể sẽ chiếm ưu thế, như giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc để duy trì thanh khoản hợp lý, tạo điều kiện cho các chính sách cấu trúc phát huy hiệu quả. Hiện nay, tỷ lệ dự trữ bắt buộc trung bình của các tổ chức tài chính khoảng 6,3%, dự kiến còn khoảng 50 điểm cơ bản có thể giảm nữa. Các công cụ dựa trên giá cả, như giảm lãi suất, tuy còn dư địa, nhưng khả năng sẽ được thực hiện theo cách nhỏ giọt, từng bước, dựa trên hiệu quả truyền dẫn chính sách, và sẽ có đánh giá động dựa trên kết quả. Lãi suất kỳ hạn 7 ngày của hoạt động mua lại ngược đãi hiện đã ở mức thấp lịch sử 1,4%, nhưng vẫn còn dư địa điều chỉnh hợp lý khoảng 10-20 điểm cơ bản. Ở cấp độ trung ương, kỳ vọng thị trường về đồng nhân dân tệ nhẹ nhàng tăng giá đã tạo ra không gian nhất định để cung cấp thanh khoản. Ở cấp độ ngân hàng, kể từ năm 2025, chênh lệch lãi ròng đã có dấu hiệu ổn định, duy trì liên tục ở mức 1,42% trong hai quý liên tiếp, và trong năm 2026, sẽ có các khoản tiền gửi kỳ hạn 3 năm, 5 năm lớn đến kỳ hạn và định giá lại, tạo ra không gian điều chỉnh lãi suất. Ở cấp độ vi mô, chính sách “Hai mới” mới của năm 2026 tiếp tục hỗ trợ mở rộng nội cầu, các cơ sở hạ tầng tiêu dùng offline như trung tâm thương mại, trung tâm mua sắm đã được đưa vào phạm vi hỗ trợ, tỷ lệ bù đắp các mặt hàng tiêu dùng chính tiếp tục tăng, giúp nâng cao niềm tin của doanh nghiệp và người dân, từ đó nâng cao hiệu quả truyền dẫn chính sách tiền tệ.

Từ góc độ chính sách tiền tệ cấu trúc, ông Chương Thực chỉ ra rằng, trong ba loại công cụ chính của chính sách tiền tệ, thường thì lãi suất ngắn hạn do hoạt động thị trường mở định hướng được xem là lãi suất chính sách. Ngân hàng Trung ương lấy lãi suất mua lại ngược hạn 7 ngày làm lãi suất chính sách ngắn hạn, để cung cấp thanh khoản ngắn hạn cho các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, xét về đặc điểm vận hành và cấu trúc kỳ hạn, lãi suất thực thi của các khoản vay lại cũng thuộc loại lãi suất chính sách do Ngân hàng Trung ương trực tiếp đặt ra, truyền dẫn qua các ngân hàng thương mại, chỉ phù hợp với các khoản vốn có kỳ hạn dài hơn và mục đích đặc thù. Theo cơ chế truyền dẫn lãi suất truyền thống, Ngân hàng Trung ương điều chỉnh lãi suất chính sách ngắn hạn để ảnh hưởng đến kỳ vọng thị trường, sau đó truyền dẫn qua cấu trúc kỳ hạn đến các mức lãi suất trung và dài hạn, cuối cùng tác động đến chi phí vay vốn của nền kinh tế thực thể. Do đó, trong khung truyền dẫn truyền thống, lãi suất chính sách vừa đảm nhận chức năng tín hiệu điều tiết vĩ mô, vừa được kỳ vọng có tác dụng điều chỉnh chi phí vay vốn của các chủ thể thực thể. Tuy nhiên, trong bối cảnh mức lãi suất chung giảm, độ co giãn truyền dẫn giảm, và các mâu thuẫn về cấu trúc kinh tế nổi bật, việc sử dụng một công cụ lãi suất đơn lẻ khó có thể hoàn thành nhiều mục tiêu cùng lúc. Thực tiễn chính sách gần đây cho thấy, lãi suất chính sách ngắn hạn chủ yếu giữ vai trò định hướng trung tâm và ổn định kỳ vọng thị trường, còn lãi suất vay lại được dùng để giảm mục tiêu chi phí vay vốn trong các lĩnh vực cụ thể.

Chuyên gia: Chính sách phối hợp hiệu quả

Ông Sheng Songcheng nhấn mạnh, chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa là hai công cụ điều chỉnh vĩ mô cốt lõi của Trung Quốc. Việc thúc đẩy phối hợp chặt chẽ giữa hai chính sách này, thực hiện các biện pháp chính xác, sẽ giúp khởi đầu tốt đẹp cho “Kế hoạch Năm Năm thứ 15”.

Ông Sheng nói, chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ thông qua đổi mới công cụ và phối hợp cơ chế thể hiện sự nhất quán và phù hợp cao trong đối tượng chính sách, thời điểm thực hiện và nhịp độ.

Về tính nhất quán trong hướng đi chính sách, ông Sheng chỉ ra rằng, trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo công nghệ, Ngân hàng Trung ương đã đưa ra các khoản vay lại dành cho đổi mới công nghệ và cải tạo kỹ thuật, cung cấp vốn với lãi suất ưu đãi cho các tổ chức tài chính, hướng dẫn họ tăng cường tín dụng vào các lĩnh vực đổi mới công nghệ và cải tạo kỹ thuật; Bộ Tài chính đồng thời triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất vay vốn cải tạo thiết bị, giảm thêm chi phí vay vốn cho doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực thúc đẩy tiêu dùng, Ngân hàng Trung ương thiết lập các khoản vay lại phục vụ tiêu dùng và hưu trí, hướng dẫn các tổ chức tài chính tăng cường cho vay vào các lĩnh vực trọng điểm tiêu dùng; chính sách tài khóa thông qua “Hỗ trợ kép” (lãi suất vay của doanh nghiệp dịch vụ, lãi suất vay tiêu dùng cá nhân) cùng các biện pháp như cấp trợ cấp nuôi dưỡng, phiếu tiêu dùng, thúc đẩy đổi mới hàng tiêu dùng bền vững “đổi cũ lấy mới” để trực tiếp cải thiện dòng tiền của người dân và doanh nghiệp.

Về tính bổ sung của các công cụ đổi mới, ông Sheng cho biết, các công cụ cấu trúc của chính sách tiền tệ (như các khoản vay lại đa dạng) về bản chất là các khoản vay ưu đãi do Ngân hàng Trung ương cung cấp cho các ngân hàng thương mại, là hình thức “hạ giá” cho hệ thống tài chính dưới dạng tín dụng, hướng dẫn ngân hàng đổ vốn vào các lĩnh vực cụ thể. Các công cụ này chủ yếu tác động đến phía nợ của nền kinh tế thực thể, thường có kỳ hạn rõ ràng và yêu cầu thu hồi, nhấn mạnh an toàn vốn gốc và kiểm soát rủi ro, tập trung vào giảm chi phí vay vốn doanh nghiệp, cải thiện dòng tiền ngắn hạn, nhưng khó đảm nhận chức năng đầu tư vốn dài hạn và giải quyết rủi ro.

Ngược lại, các công cụ chính sách tài khóa thể hiện nhiều hơn đặc tính “cổ phần”. Thông qua bổ sung vốn ngân sách để tăng vốn cho nền kinh tế thực thể hoặc các tổ chức tài chính, hình thành vốn dài hạn. Ví dụ, thông qua phát hành trái phiếu đặc biệt để bổ sung vốn cho các ngân hàng thương mại, giảm bớt hạn chế về tỷ lệ vốn khả dụng, nâng cao khả năng cho vay; hoặc sử dụng nguồn vốn ngân sách để hỗ trợ các công cụ tài chính chính sách mới, hoặc phát hành trái phiếu chuyên biệt để cung cấp vốn cho các dự án trọng điểm, đảm bảo thực hiện các chiến lược lớn. Các khoản vốn này không nhằm mục tiêu lợi nhuận ngắn hạn, có khả năng trực tiếp gánh chịu rủi ro và tổn thất, phù hợp hơn với yêu cầu điều chỉnh cấu trúc dài hạn.

Ông Sheng kết luận, chính sách tiền tệ thông qua cung cấp thanh khoản trung dài hạn (như giảm tỷ lệ dự trữ bắt buộc) và điều chỉnh lãi suất chính sách phối hợp cùng chính sách tài khóa, đảm bảo phát hành thành công trái phiếu chính phủ, ổn định chi phí vay vốn, từ đó mở rộng tổng cầu. Hai chính sách này phối hợp qua các công cụ mới, tập trung vào đổi mới sáng tạo công nghệ, thúc đẩy tiêu dùng và các lĩnh vực yếu của nền kinh tế, dựa trên cơ chế bổ sung “tín dụng + cổ phần”, nhằm điều chỉnh cấu trúc, thúc đẩy phát triển một cách chính xác.