เขียนโดย: Ken Chan ผู้ร่วมก่อตั้ง Aevo
แปลโดย: Azuma, Odaily 星球日报
หมายเหตุบรรณาธิการ: สุดสัปดาห์นี้ บทความของ Ken Chan (@kenchangh) ผู้ร่วมก่อตั้งและ CTO ของ Aevo ได้รับความสนใจอย่างมากบนโลกออนไลน์ บทความมีชื่อว่า “ฉันเสียเวลา 8 ปีในชีวิตไปกับวงการคริปโต” (I Wasted 8 Years of My Life in Crypto)
Ken Chan มีท่าทีในบทความที่ค่อนข้างมองโลกในแง่ร้ายมาก เขาเชื่อว่าอุตสาหกรรมนี้ได้สูญเสียอุดมคติ กลายเป็นคาสิโนขนาดยักษ์ที่ใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษย์ มีผู้เข้าร่วมมากที่สุด และเขารู้สึกขยะแขยงที่ตัวเองเคยมีส่วนร่วมสร้างคาสิโนนี้ แม้เราจะไม่เห็นด้วยกับมุมมองของ Ken Chan และหลังจากบทความโด่งดังก็มีเสียงคัดค้านจากผู้ประกอบการมากมาย แต่โดยความเป็นจริง เนื้อหาเหล่านี้ได้สะท้อนปัญหาเชิงลึกของวงการ ทั้งความสับสนเรื่องศรัทธา และการล่มสลายของค่านิยม
ต่อไปนี้คือเนื้อหาต้นฉบับของ Ken Chan แปลโดย Odaily 星球日报
แรงจูงใจแรกเริ่ม
ตอนที่ผมยังเป็นวัยรุ่น ผมเป็นคนที่มีแรงขับทางการเมืองสูงมาก ในบรรดาหนังสือทุกเล่มที่ทำให้ผมหัวรุนแรงขึ้น หนังสือของ Ayn Rand (เช่น The Fountainhead, Atlas Shrugged) มีอิทธิพลกับผมมากที่สุด ในปี 2016 ผมยังเป็นเสรีนิยมที่มีความหวัง เคยบริจาคเงินให้ Gary Johnson นอกจากศรัทธาในลัทธิแรนด์แล้ว ผมยังชอบเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ดังนั้นคริปโตเคอร์เรนซีจึงเป็นที่ที่ผมเข้ามาอย่างเป็นธรรมชาติ จิตวิญญาณไซเฟอร์พังก์ดึงดูดผม แนวคิดของบิทคอยน์ในฐานะธนาคารความมั่งคั่งส่วนตัวทำให้ผมหลงใหล — การสามารถพกเงินพันล้านดอลลาร์ไว้ในสมองแล้วข้ามพรมแดนได้ เป็นแนวคิดที่ทรงพลังสำหรับผมเสมอ
แต่เมื่อเวลาผ่านไป ผมรู้สึกว่าผมได้สูญเสียเป้าหมายแรกเริ่มในวงการคริปโต พอทุ่มเททำงานเต็มเวลาในสายนี้ เสียงเรียกร้องแรกเริ่มเกี่ยวกับพลังเปลี่ยนแปลงของคริปโตก็ค่อย ๆ เงียบลง ผมรู้สึกผิดหวังกับกลุ่มเป้าหมายและผู้ใช้งานที่แท้จริง ผมเข้าใจผิดอย่างสิ้นเชิงว่าใครคือผู้ใช้งานคริปโตจริง ๆ และเอาการโฆษณามาเป็นความจริง คริปโตอ้างว่าจะกระจายอำนาจระบบการเงิน ผมเคยเชื่อสนิทใจ แต่ในความเป็นจริง มันเป็นแค่ระบบเก็งกำไรและการพนันขนาดยักษ์ ที่สะท้อนโลกจริงเท่านั้น
ความจริงก็พุ่งเข้ามาชนผมอย่างรุนแรง ผมไม่ได้สร้างระบบการเงินใหม่ ผมสร้างคาสิโน คาสิโนที่ไม่เรียกตัวเองว่าคาสิโน แต่เป็นคาสิโนที่ใหญ่ที่สุดเท่าที่คนรุ่นเราสร้างมา ออนไลน์ตลอด 24 ชั่วโมง มีผู้คนมากมายเข้าร่วม ใจหนึ่งผมก็หวังจะภูมิใจที่ทุ่มเทวัย 20 กว่าปีไปสร้างคาสิโนนี้ แต่อีกใจก็รู้สึกว่าตัวเองเสียเวลาชีวิตวัย 20 กว่าไปโดยเปล่าประโยชน์ ผมเสียเวลาในชีวิตกับสิ่งนี้ — แต่ก็อย่างน้อย ผมก็ได้เงินมาไม่น้อย
ดูที่การกระทำ ไม่ใช่คำพูด
คริปโตเป็นสิ่งที่ชวนสับสน ในอีกด้านหนึ่ง คุณจะได้ยินผู้เชียร์บอกว่า พวกเขาอยากใช้ระบบออนเชนมาแทนที่ระบบการเงินเดิม ผมก็นึกภาพโลกแบบนั้นออก — ที่บัญชีธนาคารของคุณมีแต่ USDC หรือบิทคอยน์ โอนเงินพันล้านดอลลาร์ไปให้ใครก็ได้ทั่วโลกในไม่กี่วินาที วิสัยทัศน์นี้ยังทรงพลัง และผมก็ยังเชื่อในสิ่งนั้น
แต่กลไกแรงจูงใจบิดเบือนข้อเท็จจริงหมด ในโลกจริง ทุกฝ่ายยินดีทุ่มเงินเข้าไป เพื่อสนับสนุน “Layer 1” ตัวถัดไป (Aptos, Sui, Sei, ICP ฯลฯ) สงคราม Layer 1 ในปี 2020 ผู้ชนะมีแค่ Solana ซึ่งนำไปสู่แรงเก็งกำไรไล่ล่า “อันดับ 4” (หลัง BTC, ETH, SOL) ผลักดันมูลค่าตลาดหลายแสนล้านดอลลาร์
แต่มันช่วยผลักดันเราไปสู่ระบบการเงินใหม่ในอุดมคติจริงหรือ? แม้ VC จะเขียนบทความ 5,000 คำเพื่อโน้มน้าวคุณ แต่คำตอบคือ “ไม่” มันไม่ได้สร้างระบบใหม่อะไรเลย จริง ๆ แล้วมันเผาเงินทุกคน (ทั้งรายย่อยและ VC) ให้จนลงในระบบใหม่
ผมไม่ได้จะโจมตี Layer1 อย่างเดียว ผมยกตัวอย่างแบบนี้ได้อีกมาก: DEX แบบ spot, DEX แบบ perpetual, ตลาดทายผล, แพลตฟอร์ม Meme ฯลฯ การแข่งขันบ้าคลั่งในแต่ละสายเหล่านี้ ไม่ได้สร้างระบบการเงินที่ดีกว่าอย่างมีนัยสำคัญ ตรงข้ามกับที่ VC พูด เราไม่จำเป็นต้องสร้างคาสิโนบนดาวอังคาร
เศรษฐกิจที่กลายเป็นการพนัน
ถ้าผมบอกว่าตอนเข้าวงการคริปโตผมไม่มีแรงจูงใจทางการเงินเลย นั่นโกหกแน่นอน ในฐานะผู้อ่าน คุณอาจคิดว่าผมหาเงินพอแล้วเลยจะออกจากวงการ ดูเหมือนจะโลกสวยจัง ใช่ ผมอาจจะโลกสวย แต่บางทีผมแค่ขยะแขยงที่ตัวเองมีส่วนสร้างหลุมโคลนแห่งการเงินและการพนันนี้
การทำให้พฤติกรรม “รวยทางลัดแบบ zero-sum” กลายเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่วิธีสร้างความมั่งคั่งในระยะยาว มันดูเหมือนใช่ แต่มันไม่ใช่ 8 ปีในสายคริปโตทำลายทักษะในการแยกแยะโมเดลธุรกิจที่ยั่งยืนของผมไปหมด ที่นี่ คุณไม่จำเป็นต้องมีธุรกิจหรือผลิตภัณฑ์ประสบความสำเร็จก็หาเงินได้ วงการนี้เต็มไปด้วยโทเคนมูลค่าสูงแต่ไม่มีผู้ใช้ นี่ขัดกับตรรกะของโลกจริงอย่างสิ้นเชิง ถ้าคุณอยากสร้างคุณค่าให้ลูกค้า ไม่ใช่แค่ “การเดิมพัน + ความบันเทิง” (ซึ่งคาสิโนทำ) โมเดลธุรกิจแบบ zero-sum เหล่านี้ไม่มีทางไปได้ไกล
สรุป
ผมเคยคิดว่า “ความว่างเปล่าทางการเงิน” เป็นแนวคิดน่ารักและไม่อันตราย คิดว่าการปล่อยให้คนรุ่นต่อ ๆ ไปเล่นเกม zero-sum ก็ไม่เป็นไร ผมไม่เคยสงสัยเลยว่าบิทคอยน์จะขึ้นไป $1,000,000 สักวัน แต่สิ่งนี้ไม่ได้เกี่ยวอะไรกับเกมการเงินที่วงการนี้สร้างขึ้น
แนวคิดของวงการแบบนี้เป็นพิษร้ายแรง และผมเชื่อว่ามันจะทำให้ความเคลื่อนไหวทางสังคมของคนรุ่นใหม่ล่มสลายอย่างถาวร คุณเริ่มเห็นมันเกิดขึ้นแล้ว และเราต้องกล้าลุกขึ้นต่อต้านเกมไร้สาระเหล่านี้
CMS Holdings เคยพูดไว้ว่า “คุณมาเพื่อหาเงิน? หรือมาเพื่อพิสูจน์ว่าคุณถูก?”
คราวนี้ ผมขอเลือกพิสูจน์ว่าผมถูก
