Viết bài: Jason Nelson
Dịch: Luffy, Foresight News
Tóm tắt
Ethereum sẽ tiến hành nâng cấp Fusaka vào tháng 12 năm 2025, mang lại mở rộng dữ liệu, phòng chống DoS và công cụ phát triển.
Mẫu dữ liệu ngang hàng (PeerDAS) thông qua “lấy mẫu dữ liệu thay vì lưu trữ toàn bộ nút” đã nâng cao khả năng xử lý blob gấp 8 lần.
Các EIP mới sẽ đặt ra phí blob, giới hạn kích thước khối, đồng thời bổ sung chức năng xác nhận trước, hỗ trợ chữ ký P-256 và các tính năng khác.
Lần nâng cấp lớn tiếp theo của mạng Ethereum đã đến gần. Được gọi là Fusaka (viết tắt của Fulu-Osaka), nâng cấp này dự kiến ra mắt vào tháng 12 năm 2025, sẽ thực hiện các điều chỉnh lớn cùng lúc cho lớp thực thi và lớp đồng thuận của Ethereum.
Fusaka là một cột mốc quan trọng sau khi Ethereum hợp nhất vào năm 2022. Nâng cấp Shapella năm 2023 đã giới thiệu rút ETH staking; nâng cấp Dencun năm 2024 giới thiệu công nghệ Danksharding nguyên mẫu và blob; nâng cấp Pectra năm 2025 sẽ nâng cao khả năng linh hoạt của các validator và khả năng tương tác Layer 2.
Theo lộ trình, mục tiêu của Fusaka là mở rộng dung lượng dữ liệu, tăng cường khả năng chống DoS và giới thiệu công cụ mới cho nhà phát triển và người dùng.
Nâng cấp này có ảnh hưởng sâu rộng. Fusaka không phải là bản vá nhỏ mà là thiết kế lại toàn diện quản lý khả năng sử dụng dữ liệu của Ethereum, định giá blob và cơ chế phòng chống giao dịch. Thành công hay thất bại sẽ phụ thuộc vào khả năng Ethereum mở rộng quy mô mà không gây phân tách mạng hoặc làm quá tải các nhà vận hành nút.
PeerDAS: lấy mẫu thay vì lưu trữ toàn bộ dữ liệu
Chức năng cốt lõi của nâng cấp Fusaka là PeerDAS, một phương thức mới xử lý blob.
Trong Ethereum, blob là gói dữ liệu tạm thời được giới thiệu cùng công nghệ Danksharding trong nâng cấp Dencun. Nó cho phép Rollup gửi lượng lớn dữ liệu giao dịch lên mainnet với chi phí thấp, từ đó nâng cao khả năng mở rộng mà không làm tăng trạng thái chuỗi vĩnh viễn.
Điều này đảm bảo tính dư thừa, nhưng theo nhu cầu tăng cao, cũng gây ra các điểm nghẽn. Trong mô hình hiện tại, mỗi nút đầy đủ của Ethereum phải lưu trữ tất cả các blob của Layer 2 gửi lên chuỗi.
PeerDAS thay đổi logic này. Mỗi nút chỉ cần lưu trữ một phần của blob (khoảng một phần tám), và dựa vào công nghệ phục hồi mã hóa để điền vào các đoạn dữ liệu bị thiếu. Thiết kế này xác thực khả năng sử dụng dữ liệu qua lấy mẫu ngẫu nhiên, tỷ lệ lỗi cực thấp, chỉ khoảng 10²⁰ đến 10²⁴.
Thông qua phương thức lưu trữ phân tán này, Ethereum về lý thuyết có thể nâng cao gấp 8 lần khả năng xử lý blob, mà không cần nâng cấp phần cứng hoặc băng thông của các nhà vận hành nút. Rollup phát hành dữ liệu giao dịch nén, dự kiến sẽ là đối tượng hưởng lợi trực tiếp nhất.
Tính kinh tế và linh hoạt của blob
Nâng cấp Fusaka còn định hình lại cơ chế định giá và quản lý blob.
Một điều chỉnh quan trọng là EIP-7918, giới thiệu phí dự trữ tối thiểu cho blob. Trong quy tắc hiện tại, khi phí gas của lớp thực thi chiếm ưu thế, giá blob có thể giảm gần về 0, điều này dẫn đến hành vi sử dụng kém hiệu quả. Phí dự trữ tối thiểu đảm bảo rằng việc sử dụng blob luôn có chi phí tối thiểu, buộc Layer 2 phải trả phí cho lưu trữ và băng thông tiêu thụ.
Một cơ chế khác là EIP-7892, giới thiệu phân nhánh chỉ điều chỉnh các tham số của blob. Điều này cho phép các client của Ethereum điều chỉnh khả năng xử lý blob mà không cần thực hiện hard fork toàn diện, nhằm giúp nhà phát triển linh hoạt ứng phó với nhu cầu Layer 2 không thể dự đoán trước, mà không phải chờ đợi nâng cấp kế hoạch tiếp theo.
Tăng cường phòng thủ chống tấn công
Mở rộng khả năng mở rộng đồng nghĩa với việc Ethereum cũng mở rộng các mặt trận tấn công. Nâng cấp Fusaka bao gồm một loạt điều chỉnh nhằm hạn chế các tình huống cực đoan, bảo vệ mạng khỏi các cuộc tấn công DoS:
EIP-7823: giới hạn kích thước đầu vào của thao tác MODEXP ở 8192 bit;
EIP-7825: đặt giới hạn gas tối đa cho mỗi giao dịch là 2²⁴;
EIP-7883: tăng chi phí gas cho các số mũ lớn trong MODEXP để phù hợp hơn với khối lượng tính toán.
EIP-7934: giới hạn kích thước khối của lớp thực thi ở 10MB.
Các điều chỉnh này cùng nhau giảm thiểu rủi ro quá tải client, đình trệ truyền tải hoặc mất ổn định mạng do các giao dịch cực đoan hoặc khối lớn quá mức.
Công cụ mới dành cho người dùng và nhà phát triển
Nâng cấp Fusaka còn hướng tới nâng cao tính dễ sử dụng.
Với người dùng, EIP-7917 giới thiệu hỗ trợ xác nhận trước. Điều này cho phép ví và ứng dụng xem trước lịch trình đề xuất của validator, giúp người dùng xác định chắc chắn rằng giao dịch của họ sẽ được đưa vào các khối tiếp theo, giảm thiểu độ trễ và sự không chắc chắn trong xác nhận giao dịch.
Với nhà phát triển, Fusaka bổ sung hai tính năng quan trọng:
Opcode CLZ, phù hợp cho tối ưu hóa thuật toán mã hóa và hợp đồng;
EIP-7951, cung cấp xác thực chữ ký secp256r1 (P-256) nguyên bản. Đây là đường cong elliptic phổ biến trong phần cứng và hệ điều hành di động, việc bổ sung sẽ nâng cao khả năng tương thích và trừu tượng tài khoản.
Các điều chỉnh này nhằm giảm rào cản cho nhà phát triển ứng dụng, mở đường cho thiết kế ví mới và mô hình bảo mật.
Thông tin dành cho chủ sở hữu ETH
Đối với người dùng Ethereum thông thường, không cần thực hiện bất kỳ hành động nào để chuẩn bị cho nâng cấp Fusaka. Số dư tài khoản, token và ứng dụng vẫn hoạt động bình thường. Trang web chính thức của Ethereum nhấn mạnh, người dùng cần cảnh giác với các hành vi lừa đảo yêu cầu nâng cấp ETH hoặc chuyển khoản, vì việc nâng cấp không yêu cầu thao tác này.
Trách nhiệm chủ yếu thuộc về các validator và nhà vận hành nút, họ phải đồng bộ nâng cấp phần mềm lớp thực thi và lớp đồng thuận. Công tác phối hợp là vô cùng quan trọng: nếu validator không đồng bộ, mạng có thể gặp nguy cơ dừng hoạt động hoặc phân tách tạm thời.
Sau một loạt thử nghiệm thành công trên các mạng thử nghiệm, nâng cấp Fusaka dự kiến chính thức ra mắt trên mainnet Ethereum vào ngày 3 tháng 12 năm 2025.
Tương lai của Ethereum sau Fusaka
Nâng cấp Fusaka là một trong những bước đi táo bạo nhất trong lộ trình của Ethereum kể từ sau hợp nhất. Nó cố gắng đồng thời đạt được ba mục tiêu: nâng cao dung lượng blob, tăng cường phòng thủ và cập nhật công cụ cho nhà phát triển.
Việc thử nghiệm và phát triển đang diễn ra, các nhóm phần mềm tập trung vào hiệu suất PeerDAS, mô hình định giá blob và khả năng tương thích giữa phần mềm lớp thực thi và lớp đồng thuận. Nếu thành công, Fusaka có thể trở thành bước ngoặt giúp Ethereum đối phó với làn sóng adoption Layer 2 tiếp theo và nâng cao khả năng mở rộng.
