Tác giả: Azuma, Odaily Nhật báo Hành tinh
Ngày 2 tháng 12, công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới BlackRock đã công bố báo cáo triển vọng đầu tư năm 2026. Mặc dù báo cáo này không có nhiều liên quan trực tiếp đến thị trường tiền mã hóa (trong PDF dài 18 trang chỉ có một trang đề cập đến nội dung liên quan đến stablecoin), nhưng với tư cách là “ông vua quản lý tài sản toàn cầu”, BlackRock đã phác họa bối cảnh và những biến động mà nền kinh tế toàn cầu đang đối mặt hiện nay. Trong bối cảnh thị trường tiền mã hóa ngày càng liên kết chặt chẽ với thị trường tài chính truyền thống, những nhận định này có thể mang ý nghĩa định hướng cho các thay đổi vĩ mô sắp tới; bên cạnh đó, BlackRock cũng đưa ra chiến lược phân bổ tài sản dưới môi trường thị trường mới, cung cấp một số tham khảo cho những nhà đầu tư muốn mở rộng phạm vi đầu tư.
Toàn bộ báo cáo khá dài, dưới đây Odaily Nhật báo Hành tinh sẽ tóm tắt ngắn gọn “bí kíp chuẩn bị 2026” của BlackRock.
“Siêu sức mạnh” đang tái định hình thế giới
Ngay phần mở đầu, BlackRock đề cập rằng thế giới ngày nay đang trong thời kỳ chuyển đổi cơ cấu được thúc đẩy bởi một số “siêu sức mạnh” (mega forces) như phân hóa địa chính trị, tiến hóa hệ thống tài chính (Odaily chú thích: phần này chủ yếu nói về stablecoin), chuyển đổi năng lượng, trong đó lực lượng thay đổi nổi bật nhất chính là trí tuệ nhân tạo (AI) — sự phát triển của AI đang diễn ra với tốc độ và quy mô chưa từng có, và sự chuyển đổi của ngành này từ mô hình “nhẹ vốn” sang “nặng vốn” đang thay đổi sâu sắc môi trường đầu tư.
Trong cấu trúc thị trường hiện tại, nhà đầu tư khó tránh khỏi việc phải đưa ra phán đoán về hướng đi của thị trường — điều này đồng nghĩa với việc không tồn tại vị trí trung lập tuyệt đối, thậm chí cả đầu tư chỉ số rộng cũng không phải là lựa chọn trung lập.
Lực lượng chủ đạo: AI
AI là siêu sức mạnh đang giữ vị trí chủ đạo hiện nay, thúc đẩy chứng khoán Mỹ liên tục lập đỉnh mới trong năm nay. Trong vài tháng gần đây, giới đầu tư ngày càng lo ngại về việc liệu bong bóng AI có đang hình thành hay không — dữ liệu P/E Shiller cho thấy định giá chứng khoán Mỹ đã đạt đến mức đỉnh kể từ bong bóng Internet và Đại suy thoái năm 1929.
Trong lịch sử, nhiều thời kỳ chuyển đổi lớn đều xuất hiện bong bóng thị trường, lần này cũng có thể lặp lại, nhưng bong bóng thường chỉ lộ rõ dấu hiệu sau khi đã vỡ. Chính vì vậy, BlackRock tập trung xem xét vấn đề cân đối quy mô đầu tư và tiềm năng sinh lời của AI trong báo cáo này — đây vừa là chủ đề chính mà BlackRock theo dõi trong cuộc cách mạng công nghệ AI, vừa là câu hỏi cốt lõi mà báo cáo này muốn giải đáp.
BlackRock cho rằng, chủ đề AI vẫn là động lực chính của thị trường chứng khoán Mỹ, do đó tổ chức này sẽ tiếp tục duy trì khẩu vị rủi ro, nhưng môi trường thị trường hiện tại lại đòi hỏi cao hơn đối với đầu tư chủ động. Dù ở giai đoạn xác định người thắng cuộc trong cuộc đua AI hiện tại, hay trong tương lai khi lợi ích từ AI lan tỏa, việc lựa chọn chủ động đều vô cùng quan trọng.
Nghi vấn cốt lõi của thị trường: “Chi tiêu trước” và “lợi nhuận sau” có cân xứng?
Hiện tại, nghi vấn cốt lõi của nhà đầu tư là làm thế nào để đánh giá quy mô chi tiêu vốn khổng lồ cho AI và tiềm năng doanh thu của nó, hai yếu tố này liệu có cân xứng với nhau không?
Sự phát triển AI đòi hỏi phải đầu tư trước vào năng lực tính toán, trung tâm dữ liệu và hạ tầng năng lượng, nhưng lợi nhuận cuối cùng của các khoản đầu tư này lại có độ trễ. Sự chênh lệch thời gian giữa chi tiêu vốn và thu nhập cuối cùng đã khiến các nhà phát triển AI bắt đầu sử dụng đòn bẩy nợ để vượt qua khó khăn tài chính. Việc chi tiêu trước là cần thiết để đạt được lợi nhuận cuối cùng, nhưng cũng tạo ra một môi trường đầu tư hoàn toàn khác biệt — những đặc điểm chính bao gồm:
- Tỷ lệ đòn bẩy cao hơn: quy mô phát hành tín dụng trên thị trường công và tư nhân tăng mạnh;
- Chi phí vốn tốt hơn: vay nợ khổng lồ đẩy lãi suất lên cao
- Cơ hội tập trung: trước khi lợi nhuận AI lan tỏa ra toàn bộ nền kinh tế, mức tăng của thị trường vẫn chủ yếu tập trung vào nhóm ngành công nghệ;
- Không gian đầu tư chủ động tăng: khi doanh thu thực sự lan tỏa ra ngoài ngành công nghệ, không gian cho quản lý chủ động và chọn cổ phiếu sẽ tăng mạnh.
Về câu hỏi chi tiêu và thu nhập có cân xứng không, vẫn chưa có kết luận. BlackRock cho rằng, câu trả lời cuối cùng phụ thuộc vào việc liệu tăng trưởng kinh tế Mỹ có thể vượt qua đường xu hướng 2% dài hạn hay không.
BlackRock dự kiến, chi tiêu vốn cho AI vào năm 2026 sẽ vẫn duy trì động lực tăng trưởng kinh tế, đóng góp của đầu tư vào tăng trưởng kinh tế Mỹ năm nay đã gấp ba lần mức trung bình lịch sử. Động lực tăng trưởng theo mô hình “nặng vốn” này rất có thể sẽ tiếp tục sang năm sau, khiến cho dù thị trường lao động tiếp tục hạ nhiệt, tăng trưởng kinh tế vẫn có thể giữ được sự bền bỉ.
Nhưng liệu điều này có đủ để thúc đẩy kinh tế Mỹ vượt qua đường xu hướng 2% dài hạn không? Trong 150 năm qua, mọi đổi mới lớn — bao gồm động cơ hơi nước, điện lực và cách mạng số — đều chưa thể đạt được bước đột phá này. Tuy nhiên, AI có thể sẽ lần đầu tiên giúp điều đó trở thành hiện thực. Nguyên nhân là vì AI không chỉ bản thân là một đổi mới, mà còn có khả năng tăng tốc cho các đổi mới khác. Nó không chỉ tự động hóa các công việc, mà còn có thể học hỏi và cải tiến lặp lại, từ đó thúc đẩy sáng tạo và đột phá khoa học nhanh hơn.
Ba chủ đề cốt lõi
Vi mô đã trở thành vĩ mô
Hạ tầng AI hiện do một số ít công ty dẫn dắt, quy mô chi tiêu của họ đã đủ lớn để tạo ra tác động ở cấp độ vĩ mô. Trong tương lai, tổng doanh thu do AI tạo ra có thể hỗ trợ khoản chi tiêu này, nhưng vẫn chưa rõ các công ty công nghệ dẫn đầu sẽ chiếm được bao nhiêu phần.
BlackRock sẽ tiếp tục duy trì khẩu vị rủi ro với chủ đề AI và tăng tỷ trọng cổ phiếu Mỹ (có kỳ vọng lợi nhuận mạnh mẽ làm nền tảng. Dù một số công ty riêng lẻ không thể thu hồi hết vốn đầu tư, tổng chi tiêu vốn vẫn có triển vọng sinh lời), đồng thời cho rằng hiện tại là thời cơ tuyệt vời cho đầu tư chủ động.
Đòn bẩy tăng cao
Để vượt qua “núi tài chính” đầu tư trước – thu lợi sau của AI, cần có nguồn vốn dài hạn, do đó việc tăng đòn bẩy là điều không tránh khỏi. Tiến trình này đã bắt đầu, việc các công ty công nghệ lớn phát hành trái phiếu quy mô lớn gần đây là minh chứng.
BlackRock dự báo, doanh nghiệp sẽ tiếp tục huy động vốn lớn từ thị trường tín dụng công và tư nhân. Quy mô vay nợ của khu vực công và tư nhân mở rộng có thể tiếp tục tạo áp lực tăng lên lãi suất. Chi phí trả nợ cao là một trong những lý do BlackRock cho rằng phần bù rủi ro kỳ hạn (bù trừ mà nhà đầu tư yêu cầu khi nắm giữ trái phiếu dài hạn) sẽ tăng lên và đẩy lợi suất lên cao. Do đó, BlackRock chuyển sang giảm tỷ trọng trái phiếu kho bạc Mỹ dài hạn.
Cạm bẫy của đa dạng hóa đầu tư
Các quyết định xây dựng danh mục dưới danh nghĩa “đa dạng hóa đầu tư” thực chất là những đặt cược chủ động lớn hơn trước đây, nhằm tránh xa một số ít lực lượng chính đang dẫn dắt thị trường hiện tại. Phân tích của BlackRock cho thấy, sau khi loại bỏ các yếu tố thúc đẩy cổ phiếu phổ biến như giá trị và động lượng, tỷ trọng lợi nhuận chứng khoán Mỹ ngày càng phản ánh một nguồn động lực chung duy nhất. Độ tập trung thị trường ngày càng tăng, phạm vi ngày càng thu hẹp. Việc chuyển hướng sang vùng khác hoặc chỉ số cân bằng trọng số để phân tán rủi ro của Mỹ hoặc AI thực chất là các quyết định chủ động lớn hơn trước kia.
BlackRock cho rằng, đa dạng hóa thực sự nghĩa là chuyển từ quan điểm rộng về loại tài sản hoặc khu vực sang các cấu trúc phân bổ và chủ đề tinh chỉnh, linh hoạt hơn, hiệu quả xuyên suốt nhiều kịch bản. Danh mục đầu tư cần có phương án B rõ ràng và luôn sẵn sàng chuyển hướng nhanh chóng. Trong môi trường này, nhà đầu tư nên giảm việc phân tán rủi ro một cách mù quáng và chú trọng hơn đến việc chủ động chấp nhận rủi ro.
Quan điểm về stablecoin
Khi tổng kết các “siêu sức mạnh” đang tái định hình kinh tế và thị trường tài chính toàn cầu, BlackRock nhấn mạnh năm hướng: AI, địa chính trị, hệ thống tài chính, tín dụng tư nhân, hạ tầng năng lượng.
Trong hướng tiến hóa của hệ thống tài chính, BlackRock lấy sự phát triển của stablecoin làm trường hợp duy nhất để thảo luận. Xu hướng BlackRock nhận thấy là việc áp dụng stablecoin đang mở rộng và ngày càng được tích hợp sâu vào hệ thống thanh toán chủ lưu.
Stablecoin có thể cạnh tranh với tiền gửi ngân hàng hoặc quỹ thị trường tiền tệ, nếu quy mô đủ lớn, chúng có thể ảnh hưởng đáng kể đến cách các ngân hàng cung cấp tín dụng cho nền kinh tế rộng lớn hơn. Ngoài lĩnh vực ngân hàng, BlackRock cũng chú ý đến tiềm năng áp dụng stablecoin trong thanh toán xuyên biên giới. Ở các thị trường mới nổi, stablecoin còn có thể thay thế tiền tệ địa phương trong thanh toán nội địa, mở rộng việc sử dụng đồng USD, đồng thời nếu việc sử dụng tiền tệ nội địa giảm thì sẽ thách thức kiểm soát chính sách tiền tệ và ở mức độ nhất định, hỗ trợ đồng USD.
Những thay đổi này đánh dấu một bước tiến nhẹ nhàng nhưng quan trọng hướng tới hệ thống tài chính được mã hóa. Hệ thống này đang phát triển nhanh chóng — đồng đô la số tồn tại song song với kênh truyền thống, đồng thời tái định hình vai trò trung gian và phương thức truyền dẫn chính sách.
Kế hoạch phân bổ của BlackRock
Tiếp theo là nội dung quan trọng nhất, ở phần cuối báo cáo BlackRock đưa ra chiến lược phân bổ tài sản cho các loại tài sản khác nhau, giải thích logic đầu tư từ góc độ chiến thuật và chiến lược. “Có căn bản” không bằng “biết theo”, nếu không muốn đau đầu tự suy nghĩ, có thể tham khảo trực tiếp chiến lược này.
Ở chu kỳ trên 5 năm (chiến lược) và 6 - 12 tháng (chiến thuật), tư duy phân bổ cốt lõi của BlackRock như sau.
Ở cấp độ chiến lược:
- Xây dựng danh mục: Khi người thắng và kẻ thua trong AI dần rõ ràng, chúng tôi có xu hướng xây dựng danh mục dựa trên phân tích kịch bản. Tận dụng thị trường tư nhân và quỹ phòng hộ để tìm kiếm lợi nhuận đặc biệt, qua đó làm điểm tựa cho phân bổ vào các “siêu sức mạnh”.
- Cổ phiếu hạ tầng & tín dụng tư nhân: Chúng tôi cho rằng định giá cổ phiếu hạ tầng hấp dẫn, các siêu sức mạnh hỗ trợ nhu cầu cơ cấu. Chúng tôi vẫn lạc quan về tín dụng tư nhân, nhưng dự báo ngành sẽ phân hóa — điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc chọn nhà quản lý.
- Vượt chuẩn dựa trên trọng số vốn hóa: Chúng tôi sẽ thực hiện phân bổ tinh chỉnh trên thị trường công khai. Ưu tiên trái phiếu chính phủ các thị trường phát triển ngoài Mỹ. Về cổ phiếu, chúng tôi nhìn chung lạc quan hơn về thị trường mới nổi so với thị trường phát triển, nhưng vẫn chọn lọc trong cả hai nhóm. Ở thị trường mới nổi, chúng tôi ưu tiên Ấn Độ — nơi hội tụ nhiều lực lượng thay đổi; ở thị trường phát triển, chúng tôi lạc quan về Nhật Bản nhờ lạm phát vừa phải và cải cách doanh nghiệp đang cải thiện triển vọng.
Ở cấp độ chiến thuật:
- Tiếp tục lạc quan về AI: Doanh nghiệp công nghệ lớn niêm yết có lợi nhuận mạnh, biên lợi nhuận vững vàng và bảng cân đối lành mạnh sẽ tiếp tục hỗ trợ sự phát triển của AI. Chính sách nới lỏng kéo dài của Fed đến năm 2026 và sự giảm bất ổn chính sách củng cố lập trường tăng tỷ trọng cổ phiếu Mỹ của chúng tôi.
- Chọn lọc cơ hội quốc tế: Chúng tôi lạc quan về cổ phiếu Nhật Bản nhờ tăng trưởng danh nghĩa mạnh và cải cách quản trị doanh nghiệp tiến triển tốt. Với cổ phiếu châu Âu, chúng tôi đầu tư chọn lọc, ưu tiên ngành tài chính, tiện ích và y tế; ở mảng thu nhập cố định, chúng tôi nghiêng về thị trường mới nổi nhờ sức bền kinh tế cao hơn và chính sách tài khóa, tiền tệ vững chắc hơn.
- Công cụ đa dạng hóa theo thời thế: Do trái phiếu Mỹ dài hạn không còn vai trò ổn định danh mục, chúng tôi khuyến nghị tìm “phương án B” để phòng ngừa rủi ro danh mục và chú ý đến những chuyển biến về tâm lý thị trường. Vàng nhờ động lực đặc thù có thể dùng chiến thuật ngắn hạn, nhưng chúng tôi không xem nó là công cụ phòng ngừa lâu dài.
Về chi tiết hơn, BlackRock đưa ra định hướng phân bổ cổ phiếu và thu nhập cố định cho từng thị trường như sau.
- Thị trường chứng khoán Mỹ (tăng tỷ trọng): Lợi nhuận doanh nghiệp mạnh mẽ (một phần do chủ đề AI thúc đẩy) cộng bối cảnh vĩ mô thuận lợi sẽ hỗ trợ diễn biến tích cực của chứng khoán Mỹ;
- Thị trường chứng khoán châu Âu (trung lập): Cần thêm chính sách thân thiện với doanh nghiệp và thị trường vốn sâu rộng hơn, tạm thời ưu tiên ngành tài chính, tiện ích, chăm sóc sức khỏe;
- Thị trường chứng khoán Anh (trung lập): Định giá vẫn hấp dẫn so với Mỹ nhưng thiếu động lực thúc đẩy trong ngắn hạn nên giữ quan điểm trung lập.
- Thị trường chứng khoán Nhật Bản (tăng tỷ trọng): GDP danh nghĩa mạnh, chi tiêu vốn doanh nghiệp lành mạnh, cải cách quản trị… đều có lợi cho chứng khoán Nhật Bản.
- Thị trường chứng khoán Trung Quốc (trung lập): Trong nhóm trung lập, ưu tiên cổ phiếu công nghệ.
- Thị trường mới nổi (trung lập): Sức bền kinh tế được cải thiện, nhưng vẫn cần chọn lọc. Ưu tiên các cơ hội liên quan đến AI, chuyển đổi năng lượng, tái cấu trúc chuỗi cung ứng như Mexico, Brazil, Việt Nam.
