Tác giả: Cathy, Blockchain Phổ Thông
Trong vài ngày trước, nhóm Nghiên Cứu và Tư Vấn Hệ Sinh Thái Bitcoin 1A1z đã đăng tải một bài báo chuyên sâu về người xây dựng Bitcoin Core.
Bài viết có vẻ chỉ là một cuộc phỏng vấn thông thường về các nhà phát triển, nhưng lại hé lộ một thực tế ít được chú ý nhất trong ngành công nghiệp mã hóa: Có một nhóm người xa rời trung tâm lưu lượng, không nói về câu chuyện, không làm marketing, dài hạn duy trì hạ tầng nền tảng quan trọng nhất của ngành.
Trong danh sách các nhà tài trợ ủng hộ Bitcoin Core này, tên OK không nằm ở vị trí nổi bật. Chính vì sự nhỏ nhẹ, nhiều người mới lần đầu nhận ra: Thật ra trong ngành này vẫn còn những nền tảng lớn đầu tư nguồn lực vào “nghiên cứu phát triển công cộng” — những thứ khó thấy lợi ích trong ngắn hạn, nhưng lại quyết định hướng đi của ngành trong dài hạn.
Sau khi bài báo được phát hành, OK Star đã chia sẻ và trích dẫn một đoạn trong nội bộ nhóm: “Từ những ngày đầu, chúng tôi đã kiên trì đóng góp chút ít cho sự phát triển của lớp nền của Bitcoin. Hơn mười năm qua, chúng tôi chưa từng thổi phồng, chưa từng quảng bá, bởi vì chúng tôi tin tưởng vững chắc vào tương lai của blockchain.”
Những câu như thế này không phải hiếm trong ngành. Nhưng khi câu này được đặt trong bối cảnh của Bitcoin Core thì ý nghĩa lại khác hẳn — đây không phải là khẩu hiệu marketing, mà là một sự lựa chọn về giá trị: Có sẵn lòng bỏ thời gian, nguồn lực và sự kiên nhẫn vào những nơi không ai chú ý hay không?
01 Người trả lương cho “hệ điều hành” của Bitcoin
Để hiểu ý nghĩa của điều này, cần quay lại một câu hỏi cốt lõi: Bitcoin Core thực chất là gì?
Nói đơn giản, Bitcoin Core là “hệ điều hành” của Bitcoin. Đó là phần mềm chạy toàn nút, là người thực thi các quy tắc của mạng lưới, là người xác nhận giao dịch, cũng là nền tảng giữ cho Bitcoin an toàn, nhất quán và chống kiểm duyệt.
Các chỉ số chúng ta quen thuộc như giá BTC, chiều cao khối, xác nhận giao dịch, ổn định mạng — tất cả đều phụ thuộc vào hoạt động chính xác của mã nguồn Bitcoin Core.
Quan trọng hơn, Bitcoin Core không phải là một dự án thương mại từ khi ra đời. Nó không có CEO, không có KPI, không mô hình lợi nhuận, cũng không có “chu kỳ lợi nhuận đầu tư”. Nó dựa vào sự đóng góp của tình nguyện viên toàn cầu và sự hỗ trợ lâu dài từ các nhà tài trợ bên ngoài.
Một số nhà phát triển tập trung tối ưu hóa hiệu năng mạng, có người nghiên cứu xác minh quy tắc và an toàn, có người cải thiện quyền riêng tư và trải nghiệm người dùng, còn có những người làm công việc mà người dùng bình thường cả đời cũng không bao giờ thấy — nhưng toàn bộ hệ sinh thái lại không thể thiếu.
Chính vì Bitcoin Core không có mô hình lợi nhuận, cũng không có công ty bảo trợ, nên nó cần sự hỗ trợ tài chính từ bên ngoài. Báo cáo của 1A1z cho thấy các nhà tài trợ ủng hộ Bitcoin Core gồm các quỹ, tổ chức nghiên cứu, các công ty hạ tầng và một số ít sàn giao dịch. Các khoản tiền này chủ yếu dùng để tối ưu hiệu suất nút, nghiên cứu an toàn, đồng bộ mạng, nâng cao quyền riêng tư, rà soát mã nguồn…
Có thể nói, nếu không có sự hỗ trợ liên tục này, Bitcoin Core rất khó duy trì sự phát triển ổn định trong hơn một thập kỷ.
Báo cáo đã xác định 13 tổ chức tài trợ chính: Blockstream, Chaincode Labs, MIT, Spiral (trước đây là Square Crypto), OK, Quỹ Nhân quyền, Brink, Btrust, OpenSats, Vinteum, Maelstrom, B4OS và 2140.
Hình: Các tổ chức tài trợ chính của Bitcoin Core, nguồn: 1A1z
Để lọt vào danh sách cốt lõi này, tiêu chuẩn rất rõ ràng: dài hạn, ổn định, kín đáo.
Đây cũng là lý do tại sao dù các sàn như Coinbase, Kraken, Gemini từng có kế hoạch tài trợ nhà phát triển trong quá khứ, nhưng không nằm trong danh sách các nhà tài trợ cốt lõi — theo báo cáo, các dự án này hiện tại không hoạt động hoặc không thường xuyên, hoặc đã không còn tập trung vào phát triển Bitcoin nữa. Ngược lại, từ năm 2019, kế hoạch tài trợ của OK đã liên tục duy trì đến nay, là sàn giao dịch duy nhất trong 13 nhà tài trợ cốt lõi này.
Ví dụ như Marco Falke, hiện là một trong sáu nhà bảo trì cốt lõi có quyền phê duyệt hoặc từ chối các thay đổi mã nguồn của Bitcoin (rời bỏ vị trí tháng 2 năm 2023). Công việc của anh là xem xét kỹ lưỡng từng đề xuất trong cơ sở mã, ngăn chặn mã độc hoặc có lỗ hổng lọt vào giao thức Bitcoin. Đây là một công việc cực kỳ quan trọng đối với nền kinh tế mã hóa toàn cầu, nhưng lại không có lương.
Từ năm 2019, OK (và tiền thân là Okcoin) liên tục cấp ngân sách cho Falke, đảm bảo anh có thể toàn thời gian tập trung vào công việc quan trọng này để đảm bảo an ninh mạng. Ngoài Falke, OK còn tài trợ các nhà phát triển Bitcoin Core khác như Amiti Uttarwar, nhà phát triển Lightning Antoine Riard, cùng các tổ chức phi lợi nhuận như Brink, Vinteum.
Tính đến nay, số tiền OK đã cấp cho các dự án này gần 200 triệu USD. Thực tế, ngay từ trước năm 2019, Okcoin đã có chương trình tài trợ nhà phát triển mã nguồn mở.
Đáng chú ý, trong thời gian dài, các khoản đầu tư này gần như không được công khai. Mãi đến khi báo cáo của 1A1z ra đời, nhiều người mới nhận ra rằng có rất nhiều tổ chức và công ty âm thầm ủng hộ xây dựng nền tảng của Bitcoin.
Trong ngành này, phần lớn các công ty đều chạy theo xu hướng, tạo ra câu chuyện. Còn các nhà tài trợ này lại chọn cách đứng phía sau, sẵn sàng trả tiền cho những việc “cần có người làm, nhưng không ai có nghĩa vụ làm”.
02 Không chỉ là hạ tầng nền tảng, còn là “làn đường cuối cùng”
Việc hỗ trợ các giao thức nền tảng chỉ là một mặt. Một mặt dễ bị bỏ qua hơn, là những hạ tầng cơ sở ít “hào nhoáng” hơn nhưng quyết định người dùng có thể thực sự sử dụng hay không.
Mức độ tiếp cận của người dùng
Ví dụ như ví OK Wallet, đã trở thành điểm khởi đầu của nhiều người bước vào Web3. Hỗ trợ hàng trăm chuỗi, nhiều chế độ tài khoản, tự quản lý và công nghệ MPC, tốc độ tích hợp hệ sinh thái, hỗ trợ chuỗi tuân thủ quy định — nghe có vẻ chỉ là “chi tiết sản phẩm”, nhưng bản chất lại thuộc về “hạ tầng cơ sở phía người dùng”.
Muốn một ngành đi đến ứng dụng quy mô lớn, chính những chi tiết này lại quyết định xem làn đường cuối cùng có thông suốt hay không.
Người dùng bình thường chẳng quan tâm đến thuật toán đồng thuận bạn dùng là gì, Layer 2 có tiên tiến đến đâu, họ chỉ quan tâm: có thể dùng dễ dàng không? Có bị mất coin không? Phí có đắt không?
Thiết kế của CeDeFi chính là để giải quyết các vấn đề này — kết hợp ưu điểm của các sàn tập trung và phi tập trung. Người dùng không cần rời khỏi nền tảng vẫn có thể truy cập hơn 100 pool thanh khoản phi tập trung, hệ thống tự động tìm giá tốt nhất. Quan trọng hơn, không cần ghi nhớ seed phrase (xác thực Passkey), không cần dùng cầu nối chuỗi (đi routing trực tiếp trong nền tảng), giải quyết hai nỗi đau lớn nhất của người dùng DeFi: mất coin và bị hacker tấn công.
Những chức năng này trông có vẻ không “sáng tạo”, nhưng đối với việc chấp nhận quy mô lớn, lại quan trọng hơn cả công nghệ.
Chủ nghĩa dài hạn trong hệ sinh thái phát triển
Ngoài phía người dùng, những năm qua OK còn liên tục thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái nhà phát triển, mạng thử nghiệm, hạ tầng liên chuỗi, hackathon, hợp tác nghiên cứu, hệ thống rà soát an toàn.
Những khoản đầu tư này có thể xa rời xu hướng nóng, nhưng lại quan trọng hơn cho sự phát triển lành mạnh của ngành.
Hackathon không trực tiếp mang lại người dùng, mạng thử nghiệm không tạo ra khối lượng giao dịch, hệ thống rà soát không tạo ra chủ đề bàn luận. Nhưng nếu thiếu chúng, hệ sinh thái nhà phát triển không thể phát triển, các sự cố an toàn sẽ xảy ra liên tục, niềm tin của toàn ngành sẽ bị xói mòn.
Ở một góc độ nào đó, sức mạnh thúc đẩy ngành công nghiệp mã hóa không chỉ nằm ở các chỉ số trên bảng xếp hạng hoặc các câu chuyện mới hàng tuần, mà còn chính là những người viết mã, chạy node, thử nghiệm giao thức, cấp ngân sách cho hạ tầng.
03 Giá trị của chủ nghĩa dài hạn
“10 năm cày cuốc” nghe có vẻ là một câu slogan marketing trong ngành mã hóa. Nhưng nhìn vào các con số, thực sự có những điều đang diễn ra.
Dưới đây là thực trạng của ngành đến năm 2025:
- Số lượng token từ vài trăm nghìn năm 2021 đã tăng vọt lên hàng chục triệu (hơn 50 triệu)
- Chu kỳ phát hành coin rút ngắn từ hai năm xuống còn 3-6 tháng
- Thực tế, phần tiền bỏ ra để phát triển công nghệ của một dự án chỉ chưa tới 20% tổng chi phí, phần còn lại đổ vào phí niêm yết, nhà tạo lập thị trường, KOL và truyền thông (theo hướng dẫn ngân sách marketing của ICODA DeFi)
Trong môi trường như vậy, việc chọn đầu tư nguồn lực vào các hạ tầng nền tảng, hệ sinh thái nhà phát triển, hạ tầng người dùng — những thứ “không thấy lợi nhuận” — gặp khó khăn: lợi nhuận ngắn hạn có thể không rõ ràng, nhưng về lâu dài lại quyết định sinh tử.
Những khoản đầu tư liên tục này cuối cùng sẽ chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh:
Hiệu quả công nghệ sẽ mang lại lợi thế về chi phí. Khi hệ thống của bạn xử lý nhanh, chi phí thấp, tự nhiên có thể cung cấp giá tốt hơn cho người dùng. Đây không phải là cuộc chiến giá cả, mà là lợi ích từ công nghệ.
Trải nghiệm người dùng quyết định việc chấp nhận quy mô lớn. Không cần ghi nhớ seed phrase, không lo bị hack cross-chain, hệ thống tự tìm giá tốt nhất — những chức năng này giải quyết những điểm đau thực sự. Làm tốt chi tiết, người dùng sẽ sẵn lòng gắn bó.
Hạ tầng cơ sở quyết định khả năng mở rộng trong tương lai. Khi đến năm 2030, thị trường RWA thực sự đạt quy mô 6000 tỷ USD (theo dự báo của Boston Consulting Group), hạ tầng có thể xử lý dòng chuyển dịch này sẽ trở thành nguồn tài nguyên khan hiếm nhất. Lúc đó, những ai đã chuẩn bị trước sẽ có lợi thế vượt trội nhất.
Đó chính là giá trị của chủ nghĩa dài hạn: xây nền móng khi người khác đang chạy theo xu hướng, đã xây cao tầng khi người khác mới nhận ra.
04 Tóm lại
Các xu hướng ngành có chu kỳ, còn xây dựng Bitcoin thì không.
Thị trường có thể lên xuống, nhưng hạ tầng nền tảng cần được xây dựng và duy trì theo năm này qua năm khác. Có thể nói, đây là điều khó nhất, cũng là điều quan trọng nhất của ngành.
Ở khía cạnh này, những người như OK xứng đáng được chú ý, không phải vì quảng cáo, mà vì họ chọn làm những việc “ngành cần người làm”, nhưng “không ai có nghĩa vụ phải làm”.
Người xây dựng không nhất thiết cần sự vỗ tay, nhưng xứng đáng được nhìn thấy.
Và, cuối cùng ngành mã hóa sẽ đi về đâu, phần lớn phụ thuộc vào những lựa chọn âm thầm này.
