Thời điểm để có các quy tắc rõ ràng về quyền riêng tư tài chính đã đến

Trong quá khứ, việc quản lý tiền mã hóa ở Mỹ đã bị phân mảnh nghiêm trọng. Không chỉ các cơ quan liên bang không phối hợp với nhau — họ còn công khai mâu thuẫn và thao túng lẫn nhau trong một cuộc chiến giành “lãnh thổ” để giành quyền kiểm soát ngành công nghiệp non trẻ của chúng ta.

Nhưng những tín hiệu gần đây từ phía các cơ quan quản lý cho thấy đang có sự chuyển động.

Đầu tháng này, SEC và CFTC đã ban hành một Biên bản ghi nhớ (Memorandum of Understanding) nhằm khắc phục các sai sót trong quá khứ và cải thiện sự phối hợp để đạt được sự rõ ràng về quy định hơn. Và quan trọng hơn nữa, hai cơ quan đã ban hành hướng dẫn chung vào tuần trước về việc các luật chứng khoán và hàng hóa áp dụng như thế nào đối với các tài sản tiền mã hóa.

Đây là một bước tiến xuất sắc, và là một hành động hữu ích hướng tới việc đưa sự đổi mới về tiền mã hóa quay trở lại trong nước. Tuy vậy, vẫn còn những lĩnh vực quan trọng khác mà việc các cơ quan bất đồng với nhau tạo ra sự không chắc chắn không cần thiết cho doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ. Đứng đầu trong số đó là các quy định liên quan đến quyền riêng tư tài chính.

Mỹ không có một cơ quan quản lý quyền riêng tư duy nhất. Thay vào đó, quyền riêng tư tài chính chịu ảnh hưởng từ các hành động của Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp (DOJ) và SEC, chỉ để nêu tên một vài cơ quan. Và khi các cơ quan đó phân kỳ, sự không chắc chắn sẽ theo sau.

Hướng dẫn năm 2019 của Bộ Tài chính về các dịch vụ tiền mã hóa không lưu ký sau đó đã bị bác bỏ bởi hoạt động thực thi của DOJ đối với những người sáng tạo phần mềm quyền riêng tư Tornado Cash. Chỉ mới gần đây DOJ đã làm dịu lập trường, trong khi Bộ Tài chính đã mở lại cuộc trao đổi thông qua một yêu cầu lấy ý kiến. Báo cáo tiếp theo của Bộ Tài chính ghi nhận các công dụng tiềm năng có giá trị và hợp pháp của công nghệ bảo vệ quyền riêng tư như các mixer, ngay cả khi đồng thời đưa ra khả năng hủy bỏ chính hướng dẫn năm 2019 của chính mình. Riêng biệt, nhiều ủy viên của SEC trong thời gian gần đây đã đặt câu hỏi liệu cơ chế bắt buộc thu thập dữ liệu được áp đặt lên các tổ chức tài chính đã còn phù hợp với “tuổi thọ” của nó hay chưa.

Đó là một lượng qua lại đáng kể, có thể kéo theo những hệ quả nghiêm trọng đối với các nhà phát triển phần mềm và bất kỳ ai mong muốn có quyền riêng tư cho các lý do cá nhân hoặc tài chính. Nhưng dù rủi ro là rất lớn, toàn bộ việc chính phủ xem xét lại này đã quá hạn từ lâu. Trong nhiều năm, chúng ta đã bình thường hóa việc thu thập dữ liệu quy mô lớn phát sinh từ Đạo luật Ngân hàng Bí mật năm 1970 (Bank Secrecy Act of 1970). Lập luận khi đó vừa đơn giản vừa thuyết phục: tại sao phải sợ nếu bạn không có gì để giấu?

Tuy nhiên, ngày càng có sự thừa nhận rằng hệ thống giám sát tài chính bao trùm của chúng ta đã trở thành một “nhà tù giám sát” của chính phủ, đi ngược với các giá trị dân chủ của chúng ta. Các ngân hàng và các tổ chức tài chính khác bị yêu cầu phải theo dõi khách hàng và chuyển giao dữ liệu của họ cho chính phủ với những nghi ngờ mỏng manh nhất. Sau nhiều thập kỷ thực thi quá mức và các hình phạt, nhiều tổ chức đã học được cách nghiêng về việc công bố quá mức.

Các tổ chức tài chính trên khắp Mỹ và Canada chi hàng tỷ đô la mỗi năm cho chi phí tuân thủ. Nhưng đó chỉ là phần nổi của tảng băng. Chi phí thậm chí lớn hơn của hoạt động giám sát này là “tổn thất vô hiệu quyền riêng tư” (privacy deadweight loss) — tức là hoạt động kinh tế và xã hội không bao giờ diễn ra vì các bên tham gia bị buộc phải lựa chọn giả giữa việc tiết lộ mọi thứ hoặc không tham gia.

Hiệu ứng này có thể thấy xuyên suốt toàn bộ hệ thống tài chính. Người tiêu dùng và người bán vẫn tiếp tục phải trả mức phí cao để sử dụng thẻ tín dụng, dù có các hệ thống thanh toán dựa trên blockchain có thể thực hiện cùng chức năng với chi phí bằng một phần nhỏ. Các tổ chức tài chính dựa vào cơ sở hạ tầng thanh toán được thiết kế từ hàng chục năm trước, với tất cả các chi phí, độ trễ và sai sót đi kèm khi xử lý thủ công từ những ngày “thời đồ đá” trước kỷ nguyên Internet.

Các hệ thống lỗi thời này vẫn tồn tại vì chúng ta chưa tạo ra một khung quyền riêng tư tài chính cho kỷ nguyên kỹ thuật số. Khi một hệ thống đòi hỏi phải phơi bày hoàn toàn, các tác nhân hợp lý sẽ chọn rút lui. Các ngân hàng, các nhà quản lý tài sản và các nhà tạo lập thị trường sẽ không chuyển hoạt động của họ sang một hệ thống nơi các chiến lược độc quyền, vị thế của khách hàng hoặc cách xây dựng danh mục bị tiết lộ cho tất cả mọi người.

Tin tốt là chúng ta đã có công nghệ để giải quyết tất cả những vấn đề này. Mật mã hiện đại, như các bằng chứng không chứng minh được tri thức (zero-knowledge proofs), cho phép các bên tham gia chứng minh sự tuân thủ, khả năng thanh toán hoặc tư cách mà không cần tiết lộ dữ liệu nền. Nhờ những đột phá này, các giao dịch hoàn toàn riêng tư có thể được thực hiện trên các blockchain công khai hoàn toàn.

Nếu chúng ta làm được cho các luật về chứng khoán và hàng hóa, thì chúng ta cũng làm được cho quyền riêng tư tài chính. Phần lớn hệ thống pháp luật của chúng ta đã thừa nhận rằng quyền riêng tư tài chính không chỉ là một quyền tự do dân sự quan trọng, mà còn là một lợi ích kinh tế thiết yếu. Các nhà phát triển phần mềm và những bên tham gia thị trường không cần các “kẽ hở”; họ cần biết pháp luật yêu cầu họ làm gì. Bởi nếu vài năm qua đã dạy chúng ta điều gì đó, thì đó là: thị trường không chỉ thất bại khi các quy định sai. Thị trường cũng thất bại khi sự không chắc chắn khiến các bên tham gia hoàn toàn không xuất hiện.