Chủ tịch MicroStrategy Michael Saylor đã nói với Reuters vào thứ Tư rằng công ty đang đàm phán với MSCI về quyết định loại trừ họ khỏi chỉ số. MSCI cho biết họ dự kiến sẽ quyết định trước ngày 15 tháng 1 về việc có loại bỏ các công ty lấy việc mua tiền mã hóa làm mô hình kinh doanh hay không, do lo ngại các công ty này giống như quỹ đầu tư. JPMorgan ước tính nếu các nhà cung cấp chỉ số khác làm theo, việc tái cấu trúc MSCI có thể khiến cổ phiếu MicroStrategy bị rút vốn lên tới 8,8 tỷ USD.
Saylor đích thân đàm phán với MSCI
Chủ tịch MicroStrategy Michael Saylor, khi được hỏi tại sự kiện Binance Dubai về việc công ty có đang trao đổi với MSCI không, trả lời: “Chúng tôi đang tiến hành quá trình này”, đồng thời cho biết ông không chắc con số dòng vốn rút mà JPMorgan đưa ra có chính xác hay không. Khi nói về khả năng bị loại khỏi chỉ số MSCI, ông nói: “Theo tôi, điều đó sẽ không có bất kỳ tác động nào.”
Thái độ tự tin công khai này tạo nên sự đối lập thú vị với thực tế là ông vẫn đang đàm phán. Nếu Saylor thực sự nghĩ việc bị loại không ảnh hưởng, về lý thuyết ông không cần đích thân đàm phán với MSCI. Việc này giống một chiến lược PR, nhằm ổn định tâm lý nhà đầu tư, tránh tình trạng bán tháo do tin đồn bị loại. Ở góc độ quản trị doanh nghiệp, Saylor đang đánh trận hai mặt trận: vừa đàm phán hậu trường với MSCI, vừa truyền đi thông điệp “mọi thứ trong tầm kiểm soát” cho thị trường.
MicroStrategy hiện là thành phần của chỉ số MSCI USA và MSCI World, các chỉ số này thu hút nhà đầu tư theo dõi chuẩn qua công cụ bị động như ETF, từ đó tăng nhu cầu và định giá cổ phiếu. Nếu bị loại khỏi các chỉ số chính này, các quỹ bị động theo dõi chuẩn sẽ buộc phải bán cổ phiếu MicroStrategy, bất kể quan điểm cá nhân của quản lý quỹ.
JPMorgan đã nhận định trong một bản ghi nhớ tháng trước rằng điều khoản loại trừ có thể khiến chi phí tương lai và khả năng huy động vốn chủ sở hữu/ nợ của công ty bị nghi ngờ. Đánh giá này rất chính xác: mô hình kinh doanh của MicroStrategy phụ thuộc cao vào việc phát hành cổ phiếu và trái phiếu liên tục để mua bitcoin, nếu giá cổ phiếu lao dốc do áp lực bán bị động, cổ phiếu mới phát hành sẽ làm pha loãng quyền lợi của cổ đông hiện hữu, còn lãi suất trái phiếu sẽ tăng mạnh.
Tiêu chuẩn rà soát của MSCI & cảnh báo dòng vốn rút 8,8 tỷ USD
MSCI đề xuất loại trừ bất kỳ công ty tài sản số nào nắm giữ hơn một nửa tổng tài sản của mình ở tài sản số. Tiêu chuẩn này nhằm trực tiếp vào các công ty như MicroStrategy - coi bitcoin là phân bổ tài sản chủ đạo. Theo tài liệu tư vấn của MSCI, cửa sổ phản hồi sẽ kéo dài đến tháng 1 năm 2026, nhưng nhà cung cấp chỉ số sẽ quyết định phương án loại trừ trước ngày 15 tháng 1.
Theo ước tính của JPMorgan, nếu các nhà cung cấp chỉ số khác làm theo, động thái tái cấu trúc MSCI có thể dẫn đến dòng vốn rút khỏi cổ phiếu MicroStrategy lên tới 8,8 tỷ USD. Con số này tính như thế nào? JPMorgan phân tích quy mô toàn cầu của các quỹ bị động theo dõi chỉ số MSCI, nhân với tỷ trọng của MicroStrategy trong các chỉ số này, rồi nhân với tổng vốn hóa của MicroStrategy. 8,8 tỷ USD là tỷ lệ đáng kể so với vốn hóa hiện tại của MicroStrategy, quy mô bán ra bị động như vậy đủ để đè nặng giá cổ phiếu trong ngắn hạn.
Hiệu ứng dây chuyền có thể xảy ra nếu MSCI loại trừ
Quỹ bị động buộc bán: Các ETF theo dõi chỉ số MSCI phải bán cổ phiếu MicroStrategy trong thời gian nhất định
Quỹ chủ động theo sau: Dù không bị bắt buộc, nhiều quỹ chủ động cũng sẽ điều chỉnh tỷ trọng do thay đổi chuẩn
Áp lực giảm giá cổ phiếu: Áp lực bán tập trung có thể kéo giá cổ phiếu giảm 20%-30% trong ngắn hạn
Chi phí huy động vốn tăng: Giá cổ phiếu giảm sẽ làm tăng chi phí phát hành cổ phiếu và trái phiếu mới, ảnh hưởng khả năng mua bitcoin
Bản tóm tắt rà soát của MSCI nêu rõ: Nếu rủi ro của một công ty chủ yếu đến từ tài sản số thay vì hoạt động kinh doanh, có thể ảnh hưởng tới tư cách chỉ số, phân loại hoặc tỷ trọng. Kết quả có thể giữ nguyên, điều chỉnh hoặc loại trừ; chi tiết thực hiện và lịch trình sẽ công bố sau thời gian lấy ý kiến.
Lưu ý, MSCI không phải nhà cung cấp chỉ số duy nhất. S&P Dow Jones, FTSE Russell và các nhà cung cấp lớn khác cũng đang theo dõi sát sao vấn đề này. Nếu MSCI loại MicroStrategy đầu tiên, các nhà cung cấp khác có khả năng làm theo để đảm bảo nhất quán về phương pháp luận. Hiệu ứng domino này sẽ khiến con số 8,8 tỷ USD dòng vốn rút trở nên còn khiêm tốn.
Cổ phiếu lao dốc 37% và cú đảo chiều tài chính 29,5 tỷ USD
Năm nay, cổ phiếu MicroStrategy đã giảm hơn 37%, vượt xa mức giảm 0,6% của bitcoin, cho thấy chiến lược bán cổ phiếu và tích trữ nợ để mua thêm tài sản số có thể đang kém hấp dẫn nhà đầu tư. Giá bitcoin tháng 11 ghi nhận mức giảm lớn nhất kể từ giữa năm 2021, giáng đòn mạnh vào MicroStrategy. Thứ Hai, công ty hạ mạnh dự báo lợi nhuận cả năm, lỗ tới 5,5 tỷ USD, thấp hơn rất nhiều so với dự báo lãi 24 tỷ USD chỉ một tháng trước.
Cú đảo chiều tài chính 29,5 tỷ USD này (từ lãi 24 tỷ thành lỗ 5,5 tỷ) là một trong những biến động tài chính lớn nhất lịch sử của một công ty trong thị trường crypto. Sự điều chỉnh mạnh này phơi bày nhược điểm mô hình của MicroStrategy: Khi giá bitcoin tăng, công ty hưởng lợi khuếch đại; khi bitcoin giảm, lỗ cũng khuếch đại, gánh nặng nợ trở thành áp lực lớn.
MicroStrategy vận hành như một kho tài sản số, tận dụng vị thế công ty niêm yết để tích trữ tiền mã hóa, nhờ đó kiếm lợi từ biến động giá, cho phép nhà đầu tư thận trọng tiếp xúc với tài sản rủi ro cao qua cổ phiếu. Tuy nhiên, mô hình này đang bộc lộ điểm yếu trong thị trường giá xuống. Saylor nói với Reuters: “Biến động cổ phiếu sẽ rất lớn, vì công ty được xây dựng trên đòn bẩy bitcoin. Nếu bitcoin giảm 30%-40%, cổ phiếu sẽ giảm mạnh hơn nữa, vì cổ phiếu sinh ra là để giảm.”
Phân tích này cho thấy Saylor nhận thức rõ đặc tính rủi ro của công ty. Saylor cho biết MicroStrategy hiện có tỷ lệ đòn bẩy 1,11 và có thể chịu được mức giảm giá bitcoin đến 95%. Nghe có vẻ mạnh mẽ, nhưng cần lưu ý, giảm 95% nghĩa là bitcoin từ 92.000 USD về khoảng 4.600 USD, trong trường hợp cực đoan này, dù MicroStrategy không phá sản về lý thuyết, quyền lợi cổ đông có thể gần như về 0.
Thành công ngoạn mục của họ đã truyền cảm hứng cho ngày càng nhiều công ty niêm yết áp dụng chiến lược này. Nhưng đợt lao dốc gần đây có thể buộc các công ty này bán cổ phiếu, tiếp tục tạo áp lực giảm giá. Hiệu ứng dây chuyền này là mối lo sâu xa khiến MSCI phải rà soát: Nếu càng nhiều công ty theo chân MicroStrategy và đều nằm trong chỉ số lớn, biến động bitcoin sẽ truyền thẳng vào thị trường chứng khoán truyền thống, làm tăng rủi ro hệ thống.
Ba kịch bản cho ngày phán quyết 15/1
Hiện bitcoin giao dịch gần 92.000 USD, tăng khoảng 5% trong 24 giờ, tâm điểm thị trường chuyển về những tác động có thể xảy ra từ quy tắc chỉ số trong vài tuần tới. Đánh giá của MSCI và kế hoạch ứng phó khẩn cấp của MicroStrategy nay có chung mốc thời gian, cùng quyết định vị thế của các doanh nghiệp tập trung crypto trong chỉ số chứng khoán chính thống.
Từ nay đến 15/1, thị trường sẽ dõi theo ba kịch bản khả dĩ. Kịch bản lạc quan là MSCI giữ nguyên hiện trạng, cân nhắc quy mô và thanh khoản của MicroStrategy, cộng với kết quả đàm phán của Saylor, dành ngoại lệ đặc biệt hoặc thời gian ân hạn. Nhờ đó MicroStrategy thoát hiểm, cổ phiếu có thể bật tăng mạnh.
Kịch bản trung tính là điều chỉnh một phần, ví dụ giảm tỷ trọng MicroStrategy trong chỉ số, hoặc chuyển sang phân loại đặc biệt, tạo áp lực bán vừa phải nhưng không quá nghiêm trọng. Điều chỉnh dần này có thể chia làm nhiều giai đoạn để thị trường kịp hấp thụ, cũng như cho MicroStrategy thời gian thay đổi phân bổ tài sản hoặc mô hình kinh doanh.
Kịch bản bi quan là loại trừ hoàn toàn, kích hoạt 8,8 tỷ USD hoặc hơn dòng vốn bị động bán ra. Nếu điều này xảy ra, cộng thêm bitcoin lại giảm, cổ phiếu MicroStrategy có thể lao dốc trên 50% trong ngắn hạn. Áp lực cực đoan này có thể thực sự buộc MicroStrategy kích hoạt kế hoạch bán bitcoin dự phòng, tạo ra vòng xoáy tiêu cực.
