Truyền thống các tổ chức tài chính gọi là “lên chuỗi” thường là phản bội tinh thần phi tập trung, họ càng nhiệt tình ôm lấy một hình thái nhất định của thế giới mã hóa, thì hình thái đó càng khó thành công.
(Thông tin trước: Phổ biến mã hóa vs. Phi tập trung: Một nghịch lý không lời giải?)
(Bổ sung nền: Blockchain “phi tập trung” thách thức quy định toàn cầu, liệu hai bên có thể cùng tồn tại? Liệu có thể song song?)
Đây là một cảnh báo: Khi các tổ chức tài chính truyền thống dần dần ôm lấy blockchain, xu hướng của các trung gian tài chính lớn nhất rất có thể chính là dự báo cho thất bại trong tương lai. Họ càng nhiệt tình ôm lấy một hình thái nhất định của thế giới mã hóa, thì hình thái đó càng không thể thành công thực sự.
Những sàn giao dịch lớn, trung tâm thanh toán, ngân hàng, nhà môi giới và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán. Những cái tên quen thuộc này, trong vòng một năm tới sẽ liên tục xuất hiện trên các tiêu đề vì sự “thận trọng” của họ đối với blockchain.
Cách các tổ chức này “lên chuỗi” chủ yếu phản ánh mong muốn duy trì quyền lực và lợi nhuận của chính họ, chứ không tiết lộ một chân lý nào về tương lai của mã hóa.
Điều này không phải là phê phán các tổ chức đó, cũng không phải là một âm mưu ý thức hệ. Trước hết, đây là sự mở rộng của một nguyên tắc cốt lõi hỗ trợ toàn bộ thế giới mã hóa: Động lực quyết định hành vi. Thứ hai, điều này thừa nhận rằng tất cả các lãnh đạo của các tổ chức này đều phải đối mặt và giải quyết một mâu thuẫn căn bản.
Quyền lực và lợi nhuận của họ bắt nguồn từ vị trí trung tâm trong hạ tầng tài chính “ống dẫn”. Thiết kế hệ thống và hàng rào quy định kết hợp khiến họ kiếm lợi khổng lồ trong môi trường gần như không có cạnh tranh. Cấu trúc tài chính truyền thống tạo ra các “hệ thống ống dẫn” nhất định, và họ kiểm soát các ống dẫn then chốt đó. Trong nhiều thập kỷ, họ đã củng cố sự kiểm soát này.
Công ty lưu ký và thanh toán chứng khoán Mỹ (DTCC) thành lập 53 năm, Visa thành lập 67 năm, SWIFT hơn 50 năm, thậm chí các ngân hàng lớn nhất đã có lịch sử hàng trăm năm.
Trong sự nghiệp của các quản lý hiện tại của các tổ chức này, họ chưa từng đối mặt với mối đe dọa sinh tồn thực sự. Đúng vậy, Visa và MasterCard cạnh tranh trong lĩnh vực thẻ tín dụng cao cấp, các ngân hàng lớn tranh giành thứ hạng trong giao dịch ngoại hối, nhưng các lãnh đạo của họ chưa từng lo lắng về việc bị loại bỏ hoàn toàn, chưa từng.
Các công ty này có giá trị hàng chục nghìn tỷ USD, doanh thu hàng nghìn tỷ USD, các giám đốc điều hành nhận lương hàng chục triệu USD, tất cả đều bắt nguồn từ một thực tế: chỉ có một hệ thống tài chính, và vị trí của họ trong đó gần như vững như bàn thạch.
Lúc này, thế giới mã hóa xuất hiện. Đây là hệ thống thứ hai, và hiện tại hoàn toàn độc lập. Không chỉ vậy, mục tiêu cốt lõi của nó chính là thay đổi cấu trúc tài chính, xây dựng một “ống dẫn” quan trọng nhất không thuộc sở hữu của bất kỳ ai, mà mở cửa cho tất cả mọi người — một hệ thống ống dẫn mở.
Tính chống kiểm duyệt của hệ thống phi tập trung không chỉ bảo vệ người dùng, mà còn bảo vệ nhà xây dựng và đối thủ cạnh tranh. Tính năng này đảm bảo tính cạnh tranh đã biến mất trong tài chính truyền thống.
Bất kỳ nhà sáng lập nào cũng có thể kết nối với Ethereum, dùng nó để xử lý thanh toán, hoặc xa hơn nữa, xây dựng dịch vụ thanh toán riêng của mình. Nhưng hầu như không có nhà sáng lập nào có thể kết nối với hệ thống Fedwire của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ. Do đó, để thành lập một công ty cạnh tranh với các ngân hàng trung gian như JPMorgan, bạn phải trở thành khách hàng của họ trước.
Tương tự, bất kỳ startup token hóa toàn cầu nào cũng có thể kết nối với Ethereum hoặc các blockchain không cần phép khác. Nhưng không có startup nào có thể kết nối với “Cục Thanh toán và Thanh lý Chứng khoán Quốc gia” (NSCC) thuộc DTCC, trung tâm thanh toán chứng khoán Mỹ. Các startup chỉ có thể sử dụng cơ sở hạ tầng này thông qua các nhà trung gian thanh toán như ngân hàng BNY Mellon.
Bây giờ đoán xem ai sở hữu và quản lý DTCC? Đáp án chính là các nhà trung gian thanh toán như ngân hàng BNY Mellon.
Hầu hết mọi người không nhận thức được rằng, “ống dẫn” trung tâm của tài chính truyền thống lại mang tính phản cạnh tranh đến mức nào. Nếu so sánh với internet, thì giống như Google, Amazon và vài công ty lớn khác sở hữu tất cả các máy chủ mạng, và cách duy nhất để cạnh tranh trong lĩnh vực quảng cáo hoặc thương mại điện tử là trả phí cho họ.
Vậy khi thế giới mã hóa đã trở nên quá quan trọng để bỏ qua, các tập đoàn ngành công nghiệp lợi nhuận khổng lồ, đã quen với việc không cạnh tranh, vị thế vững chắc, sẽ làm gì?
Họ có từ bỏ quyền lực và lợi nhuận không? Từ chối toàn bộ hạ tầng cơ sở, thoải mái trong môi trường không có cạnh tranh, rồi đột nhiên nhảy vào một “địa ngục” cạnh tranh khốc liệt? Mở cầu treo trên hàng rào bảo vệ hiệu quả của họ, mời gọi kẻ xâm nhập? Quyết định kiếm ít hơn, nhìn cổ phiếu giảm, nhận ít thưởng hơn?
Tôi nghĩ là không.
Nhưng đừng chỉ nghe tôi nói. Hãy đặt mình vào vị trí của những người thông minh vận hành các tổ chức này, họ sẽ nghĩ gì?
Bạn vận hành một công ty con của DTCC, có thể nói là một trong những công ty tập trung nhất trên trái đất, vị thế độc quyền của bạn được bảo vệ bởi luật chứng khoán nửa thế kỷ. Bạn có muốn ôm lấy các giải pháp token hóa dựa trên Ethereum không? Trên nền tảng đó, bất kỳ ai cũng có thể cạnh tranh với bạn. Hay bạn sẽ ủng hộ mạnh mẽ một chuỗi công ty nào đó, mà lãnh đạo của họ đã nhiều năm liên tục thì thầm bên tai bạn?
“Chuỗi của tôi là permissioned. Tôi quyết định ai có thể xác thực giao dịch, ai có thể sử dụng, phí bao nhiêu, ai có thể xem dữ liệu, thậm chí là cung cấp lượng token gốc của tôi. Tôi nắm giữ mọi quyền lực. Tôi có thể mời bất kỳ ai tham gia mạng lưới của tôi, nhưng tôi chọn bạn……”
Bây giờ, hãy đặt mình vào vị trí của các nhà lãnh đạo của các sàn giao dịch truyền thống lớn nhất và nhà xử lý thanh toán. Bạn có chọn ôm lấy phiên bản mã hóa mà tôi kỳ vọng không? Phiên bản phi tập trung, chống kiểm duyệt, cho phép mọi người từ các startup mã hóa đến các gã khổng lồ phi tài chính (Google? Meta? Walmart?) cạnh tranh trực diện với bạn?
Hay bạn sẽ chọn phiên bản dựa trên giả định “công ty của tôi ngày hôm nay là quan trọng, ngày mai cũng phải như vậy”?
“Trong ngành của các bạn đã làm việc hàng chục năm. Tôi mặc cùng bộ vest như các bạn, cùng áo khoác Patagonia. Tôi biết các bạn cần gì, tôi đã thiết kế một blockchain tập trung, giúp các bạn duy trì quyền lực và vị thế thống trị. Mục tiêu của tôi không phải là lật đổ hay thay thế các bạn, mà là nâng cao hiệu quả cho các bạn.”
Các tổ chức tài chính truyền thống lớn và quan liêu. Họ thuê rất nhiều người thông minh, trong số đó có những người thực sự “hiểu” lợi ích xã hội của hạ tầng không cần phép, hợp đồng thông minh và token hóa mang lại. Nhưng chính các nhà lãnh đạo của họ mới là người ngồi vị trí ngày hôm nay, vì họ hiểu rõ và ôm lấy con đường trung tâm hóa.
Vậy nếu bạn là CEO của một trong những ngân hàng lớn nhất thế giới, đang ngồi trên đỉnh tòa nhà chọc trời mới xây? Nhiều năm qua, bạn đã công khai phản đối tiền mã hóa, gọi đó là công cụ lừa đảo và tội phạm. Một số nhà quản lý trẻ của bạn không đồng tình, họ tin vào Bitcoin, Ethereum, Solana, hy vọng công ty sẽ tiến về phía đó. Nhưng lúc này, một nhà quản lý cao cấp hơn, có vị trí cao hơn, đưa ra một đề xuất khác:
“Công nghệ blockchain là tốt, nhưng phi tập trung là xấu. Hãy xây dựng hoặc kiểm soát một blockchain tập trung cho khách hàng của chúng ta. Chúng ta có thể cung cấp token và hợp đồng thông minh, nhưng mọi thứ đều do chúng ta kiểm soát. Chúng ta là ngân hàng lớn nhất thế giới. Được kiểm soát bởi chúng ta, mới là phúc lợi xã hội thực sự.”
Là CEO, bạn sẽ chọn phương án nào?
Vào cuối năm 2025, lời cuối cùng tôi để lại cho tất cả mọi người là: Hãy cảnh giác với những “tín hiệu” mà các tổ chức này cố gắng phát ra trong quá trình “lên chuỗi”. Những “phiên bản mã hóa” mà họ ôm ấp, hỗ trợ hết mình, tài trợ và vận động hành lang, rất có thể không phải là phiên bản chiến thắng cuối cùng.
Tôi tin chắc rằng, chính viễn cảnh mà họ yêu thích sẽ thất bại.
Nếu bạn muốn trở thành “người theo đuổi vest”, cứ tự nhiên, nhưng lịch sử sẽ không tán thưởng điều đó. Không có blockchain phi tập trung, thì vô nghĩa.
Điều này không có nghĩa là trung tâm hóa là xấu, hoặc phải bị loại bỏ trong mọi lĩnh vực. Mà là, nó không thuộc về chuỗi. Những nhà lãnh đạo của các tổ chức tài chính lớn nhất không nghĩ vậy, điều đó không quan trọng. Để biện hộ cho họ: họ chỉ đang bảo vệ lợi ích của chính mình mà thôi.
Vậy lý do của bạn là gì?
Khi các tổ chức tài chính truyền thống dần dần lên chuỗi, hành động của các trung gian lớn nhất chính là chỉ số phản ánh thực tế của tương lai. Họ càng nhiệt tình ôm lấy một hình thái nhất định của thế giới mã hóa, thì hình thái đó càng không thể thành công.
Trong tương lai, sẽ khác hoàn toàn với quá khứ.
