Giá Bitcoin hồi phục nhưng thợ đào vẫn “đu dây” vì hashprice sát hòa vốn

Bước sang đầu năm 2026, các thợ đào Bitcoin lại rơi vào một kịch bản quen thuộc nhưng ngày càng khắc nghiệt hơn: hashrate mạng lưới suy giảm so với đỉnh cuối năm 2025, độ khó điều chỉnh với độ trễ cố hữu, trong khi chi phí điện vẫn là rào cản cứng quyết định ai còn trụ lại và ai buộc phải tắt máy.

Bề ngoài, thị trường có thể trông khá vững vàng, đặc biệt khi giá Bitcoin phục hồi. Tuy nhiên, ở ranh giới mong manh của hiệu quả kinh tế, chỉ một lần tăng độ khó hoặc một cú sốc giá điện cục bộ cũng đủ biến trạng thái “đang vận hành” thành “giảm tải” trong thời gian rất ngắn.

Hashrate hạ nhiệt sau đỉnh cuối năm 2025

Hashrate của mạng lưới Bitcoin đã giảm nhiệt sau khi đạt đỉnh vào cuối năm 2025 và chưa thể duy trì ổn định ở mức cao đó, ngay cả trong những giai đoạn giá spot phục hồi.

Theo ước tính của JPMorgan, hashrate trung bình theo tháng của Bitcoin trong tháng 10/2025 tăng 5%, đạt 1.082 EH/s – mức trung bình tháng cao nhất từng được ghi nhận trong chuỗi dữ liệu của ngân hàng này. Sang tháng 11, con số này giảm nhẹ xuống 1.074 EH/s, phản ánh một nhịp điều chỉnh khiêm tốn thay vì xu hướng tăng liên tục.

*Tỷ lệ băm (hashrate) của Bitcoin giảm (Nguồn: BitcoinIsaiah)*Từ cuối tháng 12 đến nay, các ước tính theo ngày cho thấy biến động khá mạnh, khi hashrate dao động quanh ngưỡng 1.000 EH/s. Điều này cho thấy các thợ đào đang luân phiên thời gian hoạt động, thay vì mở rộng công suất một cách trơn tru.

Dữ liệu từ YCharts (nguồn Blockchain.com) cũng ghi nhận các nhịp rơi xuống dưới 1.000 EH/s, xen kẽ với những lần phục hồi vượt mốc này trong đợt hồi giá giữa tháng 1.

Hashprice, chứ không chỉ giá Bitcoin, mới là yếu tố quyết định tắt/mở máy

Hành vi của thợ đào phụ thuộc ít hơn vào giá Bitcoin giao ngay và nhiều hơn vào hashprice – doanh thu kỳ vọng mỗi ngày trên một đơn vị hashrate. Đây là thước đo then chốt cho biết các máy đào kém hiệu quả nhất có thể tiếp tục chạy mà không bị thua lỗ hay không.

Trong báo cáo hàng tuần ngày 12/1, Luxor cho biết hashprice tính bằng USD đã giảm từ 40,23 USD xuống 39,53 USD/PH/s/ngày. Mức này được mô tả là “tiệm cận hoặc đúng ngưỡng hòa vốn của nhiều thợ đào”.

Nói cách khác, mạng lưới vẫn có thể biến động mạnh ngay cả khi giá Bitcoin hồi phục, bởi lợi nhuận của thợ đào vẫn bị nén chặt.

Luxor cũng ghi nhận Bitcoin giảm 2,9% trong tuần trước, xuống khoảng 91.132 USD, đúng vào thời điểm hashprice thu hẹp, làm gia tăng áp lực đối với những đơn vị có cấu trúc chi phí kém linh hoạt.

Trong cùng báo cáo, hashrate trung bình 7 ngày của Luxor giảm 2,8%, từ 1.054 EH/s xuống 1.024 EH/s.

Bối cảnh cuối năm 2025 đóng vai trò then chốt. Trước đó, bộ phận nghiên cứu của Luxor ghi nhận độ khó mạng lưới đạt mức cao nhất mọi thời đại sau đợt điều chỉnh tăng 6,31% ngày 29/10, đưa độ khó lên 155,97T.

*Biểu đồ Hashprice (Nguồn: Luxor)*Tuy nhiên, sang tháng 11, hashprice suy yếu khi phí giao dịch và giá Bitcoin không đủ bù đắp cho độ khó cao hơn. Dữ liệu từ Hashrate Index cho thấy hashprice rơi xuống mức thấp kỷ lục, quanh 36 USD/PH/ngày.

Thị trường đã nhích lên khỏi đáy này trong đầu năm 2026, nhưng biên độ phục hồi là rất hạn chế. Đây là lý do khiến quá trình phục hồi hashrate kể từ tháng 10 diễn ra không đồng đều: nhiều nhà vận hành đang đứng ngay lằn ranh mà chỉ một chênh lệch nhỏ về chi phí điện cũng quyết định việc bật hay tắt máy.

Kiểm tra thực tế ở cấp độ máy đào

Độ nhạy này thể hiện rõ hơn khi quy đổi hashprice sang doanh thu trên từng máy và so sánh với chi phí điện.

Theo thông số của Bitmain, Antminer S19j Pro có hashrate 92 TH/s với công suất 2.714 W, trong khi S21 đạt 200 TH/s với công suất 3.500 W.

Bảng dưới đây sử dụng giả định hashprice 38,2 USD/PH/s/ngày, tương đương mức trung bình kỳ hạn 6 tháng mà Luxor công bố. Giá điện tham chiếu là mức trung bình công nghiệp tại Mỹ tháng 9/2025: 9,02 cent/kWh (theo EIA).

Điều này không có nghĩa là tất cả thợ đào đều thua lỗ. Nhiều đơn vị có giá điện tốt hơn, thu nhập từ điều tiết phụ tải hoặc hiệu quả vận hành cao hơn.

Vấn đề nằm ở “thợ đào cận biên” – nhóm quyết định mức độ biến động của hashrate. Ở mặt bằng hashprice hiện tại, các đội máy cận biên ngày càng vận hành giống một tải linh hoạt hơn là hạ tầng “chạy liên tục”.

Độ khó là biến số trễ có thể khiến thợ đào bị động

Độ khó chỉ điều chỉnh sau mỗi 2.016 block (xấp xỉ hai tuần), nên không phản ứng ngay với biến động giá Bitcoin hay hashrate.

Độ trễ này buộc thợ đào phải chịu điều kiện hashprice bất lợi suốt cả một epoch trước khi mạng lưới tự điều chỉnh, khiến biên lợi nhuận bị bóp nghẹt trong giai đoạn suy giảm và làm chậm quá trình phục hồi mà nhiều người kỳ vọng.

Đầu tháng 1, độ khó được ghi nhận giảm 1,20% xuống 146,4T trong lần điều chỉnh đầu tiên của năm 2026. Tuy nhiên, các dự báo cho thấy đợt điều chỉnh ngày 22/1 có thể tăng trở lại quanh 148,20T.

Thị trường kỳ hạn hiện chỉ phản ánh mức cải thiện rất hạn chế. Luxor cho biết hashprice trung bình 6 tháng tới đang được định giá quanh 38,19 USD, thấp hơn mức spot 39,53 USD, hàm ý dư địa hồi phục trong ngắn hạn là không nhiều trừ khi có yếu tố lớn thay đổi: giá Bitcoin tăng mạnh, phí giao dịch cao hơn, độ khó giảm hoặc chi phí điện rẻ hơn.

Mô hình đang hình thành là một dạng “whiplash” của mạng lưới: hashprice giảm khiến hashrate suy yếu, độ khó phản ứng chậm, và thợ đào buộc phải gánh điều kiện kinh tế kém thuận lợi trong cả một chu kỳ trước khi có sự điều chỉnh ở cấp độ giao thức.

Chi phí điện – điểm hội tụ của áp lực

Nếu hashprice cho biết mạng lưới đang trả bao nhiêu, thì điện năng quyết định thợ đào thực sự giữ lại được bao nhiêu.

Theo Luxor, doanh thu tính toán trên mỗi MWh điện, theo các mức hiệu suất đội máy, như sau:

Điều này đặc biệt quan trọng bởi giá điện không đồng đều giữa các khu vực và loại hợp đồng. IEA cho biết giá điện bán buôn trung bình tại Mỹ trong nửa đầu năm 2025 khoảng 48 USD/MWh, trong khi Liên minh châu Âu vào khoảng 90 USD/MWh, với hợp đồng kỳ hạn 2026 quanh 80 USD/MWh.

Với nhóm thợ đào có hiệu suất 25–38 J/TH, mức doanh thu khoảng 51 USD/MWh đồng nghĩa với nguy cơ phải giảm tải nhanh chóng nếu chi phí điện thực trả tăng lên hoặc rủi ro basis mở rộng.

Giá điện âm ngày càng phổ biến tại châu Âu, càng làm nổi bật lợi thế của các đội máy linh hoạt – có thể bật tắt nhanh, hưởng lợi từ điều tiết phụ tải hoặc tự phát điện sau công tơ.

Texas – khu vực then chốt và biến số chính sách

Texas vẫn là một trong những khu vực quan trọng nhất đối với hoạt động đào Bitcoin, khi chính sách lưới điện và khả năng kết nối quyết định trực tiếp hiệu quả kinh tế.

Luật SB 6 cho phép ERCOT yêu cầu các tải điện lớn mới (từ 75 MW trở lên, kết nối sau 31/12/2025) phải ngừng hoạt động hoặc sử dụng nguồn điện dự phòng trong tình huống khẩn cấp. Các cơ sở hiện hữu được miễn trừ.

Song song đó, hàng đợi yêu cầu kết nối tải tại ERCOT đã vượt 230 GW trong năm 2025, hơn 70% đến từ các trung tâm dữ liệu. IEA cũng cảnh báo trung tâm dữ liệu sẽ là động lực lớn nhất thúc đẩy nhu cầu điện toàn cầu đến năm 2026.

Với thợ đào Bitcoin, điều này làm gia tăng giá trị của các kết nối sẵn có và hợp đồng ổn định, đồng thời khiến việc mở rộng trở nên khó khăn hơn nếu không đàm phán kỹ các điều khoản giảm tải và tiếp cận lưới điện từ sớm.

Những yếu tố cần theo dõi tiếp theo

• Một đến hai epoch độ khó sắp tới: Độ trễ có thể giúp giảm áp lực nếu độ khó hạ, hoặc ngược lại, làm tình hình căng thẳng hơn nếu độ khó tăng trong khi hashprice đi ngang.
• Độ ổn định của hashprice: Vùng 39–40 USD/PH/s/ngày là ngưỡng hòa vốn của nhiều thợ đào, trong khi đường cong kỳ hạn quanh 38 USD cho thấy sai số rất nhỏ.
• Biến động giá điện: Nhóm 25–38 J/TH chịu rủi ro lớn nhất nếu chi phí điện vượt doanh thu tính toán.
• Rủi ro giảm tải tại ERCOT: Thẩm quyền khẩn cấp theo SB 6 có thể gây sụt giảm hashrate đột ngột, độc lập với giá Bitcoin.
• Cạnh tranh từ trung tâm dữ liệu: Nhu cầu điện tăng liên tục có thể hạn chế khả năng tiếp cận nguồn điện giá rẻ của thợ đào.

Hiện tại, mốc tham chiếu là hashprice spot 39,53 USD/PH/s/ngày, giá Bitcoin quanh 91.132 USD và hashrate trung bình 7 ngày ở mức 1.024 EH/s.

Tất cả đang đặt nền tảng cho lần điều chỉnh độ khó tiếp theo – thời điểm mà thợ đào một lần nữa phải quyết định: tiếp tục chạy, giảm tải, hay chờ đợi sự tái cân bằng đến muộn theo cơ chế cố hữu của giao thức.

Và khi mốc 1.082 EH/s của tháng 10/2025 do JPMorgan ghi nhận vẫn là kỷ lục gần nhất, câu hỏi then chốt còn lại là: liệu mạng lưới có đủ điều kiện để quay lại và vượt qua mức đó, hay áp lực chi phí sẽ tiếp tục giữ hashrate trong trạng thái giằng co?

Vương Tiễn