สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ประกาศเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2024 ว่าจะถอนตัวจาก OPEC ในวันที่ 1 พฤษภาคม 2024 หลังจากเป็นสมาชิกมานานเกือบ 60 ปี ตามรายงานโดยอ้างอิงผู้แทน OPEC+ และนักวิเคราะห์ที่กล่าวถึงการจากไปดังกล่าว การออกจากตำแหน่งนี้ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญต่ออำนาจขององค์กร โดยมีการบรรยายว่า สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เป็นผู้ผลิตรายใหญ่อันดับ 4 ของ OPEC และเป็นรายแรกที่ออกจากกลุ่ม
การถอนตัวของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และผลกระทบต่อการผลิต
การถอนตัวของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์สร้างความประหลาดใจให้กับแหล่งข่าว OPEC+ ตามที่ผู้แทน OPEC+ ที่ไม่เปิดเผยชื่อ 5 รายระบุ ก่อนการหยุดชะงักในระดับภูมิภาคครั้งล่าสุด อาบูดาบีสูบได้ราว 3.4 ล้านบาร์เรลต่อวัน (bpd) คิดเป็นประมาณ 3% ของแหล่งจ่ายน้ำมันดิบของโลก โควต้าการผลิตของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ภายใน OPEC อยู่ที่ 3.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน แม้ว่าประเทศจะมีความสามารถในการผลิตน้ำมันดิบและของเหลวได้ 5 ล้านบาร์เรลต่อวัน
การออกจากตำแหน่งจะทำให้ความพยายามของ OPEC+ ในการรักษาสมดุลตลาดผ่านการปรับการจัดหายิ่งซับซ้อนขึ้น เนื่องจากกลุ่มจะมีการควบคุมน้อยลงต่อการผลิตทั่วโลก ตามที่แหล่งข่าว OPEC+ 4 ใน 5 รายที่ถูกอ้างถึงกล่าว เมื่อออกจาก OPEC แล้ว สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์จะไปร่วมกับผู้ผลิตน้ำมันอิสระ เช่น สหรัฐอเมริกาและบราซิล ซึ่งสามารถสูบได้ตามต้องการโดยไม่ต้องมีเป้าหมายการผลิต
การขยายกำลังการผลิตและความตึงเครียดระหว่างสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์-ซาอุดีอาระเบีย
ความตึงเครียดมีอยู่ระหว่างสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และซาอุดีอาระเบียเกี่ยวกับโควต้าการผลิตของชาวเอมิเรตส์ ตามที่ Helima Croft นักวิเคราะห์จาก RBC Capital Markets กล่าวไว้ว่า “ตลอดหลายปีที่ผ่านมา อาบูดาบีได้มองหาที่จะสร้างรายได้จากการลงทุนในการขยายกำลังการผลิต” สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ได้ดำเนินโครงการลงทุนมูลค่า $150 พันล้านดอลลาร์ เพื่อขยายกำลังการผลิต โดยพยายามหาโควต้าที่มากขึ้นเพื่อสะท้อนการขยายดังกล่าว อย่างไรก็ดี Croft ระบุว่า สงครามสหรัฐฯ-อิสราเอลกับอิหร่านทำให้แผนเหล่านี้ช้าลงหลังจากโดรนและจรวดสร้างความเสียหายต่อสิ่งอำนวยความสะดวกด้านการผลิตของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
ข่าวลือเรื่องการถอนตัวของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์มีมานานหลายปี ท่ามกลางความสัมพันธ์ที่แย่ลงกับริยาดจากความขัดแย้งในซูดาน โซมาเลีย และเยเมน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ยังใกล้ชิดกับสหรัฐอเมริกาและอิสราเอลมากขึ้นเรื่อยๆ
แนวโน้มความเป็นเอกภาพของ OPEC+
แม้ว่าสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์จะถอนตัว แต่บรรดานักวิเคราะห์และเจ้าหน้าที่ระบุว่า พันธมิตร OPEC+ ในวงกว้างมีแนวโน้มจะยังคงอยู่เป็นปึกแผ่น อิรักซึ่งเป็นผู้ผลิตรายใหญ่อันดับ 3 ใน OPEC+ รองจากซาอุดีอาระเบียและรัสเซีย ไม่มีแผนที่จะออกจาก OPEC+ เพราะต้องการราคาน้ำมันที่มีเสถียรภาพและเป็นที่ยอมรับ ตามที่เจ้าหน้าที่น้ำมันอิรัก 2 รายที่ถูกอ้างถึงกล่าวเมื่อวันอังคารที่ 28 เมษายน
Gary Ross ซีอีโอของ Black Gold Investors และอดีตผู้เฝ้าสังเกตการณ์ OPEC อย่างเป็นเวรเป็นกรรม ระบุว่า “OPEC+ จะไม่ล่มสลาย เพราะซาอุดีอาระเบียยังต้องการที่จะบริหารจัดการตลาดด้วยความช่วยเหลือของกลุ่ม” Ross ชี้ว่า ซาอุดีอาระเบีย ซึ่งสามารถผลิตได้ 12.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน แต่ได้คงการผลิตไว้ต่ำกว่า 10 ล้านในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา ยังคงเป็นเสาหลักของพันธมิตร: “ในท้ายที่สุด ซาอุดีอาระเบียก็คือ OPEC อย่างแท้จริง—ประเทศเดียวที่มีความสามารถสำรอง”
Helima Croft กล่าวเพิ่มเติมว่า สมาชิก OPEC+ จะให้ความสำคัญมากขึ้นกับการฟื้นฟูสิ่งอำนวยความสะดวกที่ถูกกระทบจากสงคราม แทนที่จะเริ่มต้นการลดกำลังการผลิตในอนาคตอันใกล้ ซึ่งหมายความว่า “การแยกวงของ OPEC+ ในวงกว้างยังไม่อยู่ในแผนสำหรับตอนนี้” Jorge Leon อดีตเจ้าหน้าที่ OPEC ปัจจุบันที่ Rystad Energy ระบุว่า: “การถอนตัวของสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ถือเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญสำหรับ OPEC … นัยยะในระยะยาวคือ OPEC ที่อ่อนแอลงอย่างเชิงโครงสร้าง”
บริบทเชิงประวัติศาสตร์: ส่วนแบ่งตลาดของ OPEC ที่ลดลง
อิทธิพลของ OPEC ที่มีต่อตลาดน้ำมันโลกได้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา ก่อตั้งในปี 1960 OPEC เคยควบคุมการผลิตมากกว่า 50% ของผลผลิตทั่วโลก เมื่อผู้ผลิตคู่แข่งเพิ่มการผลิต ส่วนแบ่งของกลุ่มก็ลดลงเหลือราว 30% ของผลผลิตน้ำมันและน้ำมันเหลวทั้งหมดของโลก ซึ่งอยู่ที่ 105 ล้านบาร์เรลต่อวันในปีที่แล้ว
การก่อตั้ง OPEC+ ในปี 2016 ได้ขยายพันธมิตรให้รวมผู้ผลิตที่ไม่ใช่ OPEC นำโดยรัสเซีย ซึ่งก่อนหน้านั้นเคยเป็นหนึ่งในคู่แข่งตัวท็อปของซาอุดีอาระเบีย การขยายดังกล่าวทำให้กลุ่มมีการควบคุมเหนือการผลิตน้ำมันรวมประมาณ 50% ของโลกในปี 2025 ตามข้อมูลของ International Energy Agency การสูญเสียสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์หมายความว่าการควบคุมของ OPEC+ จะลดลงเหลือราว 45%
สหรัฐอเมริกาได้ผงาดขึ้นมาเป็นคู่แข่งรายใหญ่ที่สุดของ OPEC ในช่วง 15 ปีที่ผ่านมา โดยเพิ่มการผลิตขึ้นไปจนถึง 20% ของผลผลิตทั้งหมดของโลกจากกระแสการบูมของน้ำมันเชลล์ การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นแรงผลักดันให้ OPEC ตัดสินใจในปี 2016 เพื่อจัดตั้งพันธมิตร OPEC+ ในวงกว้าง
การจากไปของผู้ผลิตล่าสุด
สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์เป็นผู้ผลิตรายที่ 4 ที่ออกจาก OPEC+ ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา แม้จะเป็นรายที่ใหญ่ที่สุดอย่างมาก แองโกลาออกจากกลุ่มในปี 2024 โดยอ้างถึงความเห็นไม่ตรงกันเกี่ยวกับระดับการผลิต เอกวาดอร์ออกจาก OPEC ในปี 2020 และกาตาร์ถอนตัวในปี 2019
บริบทด้านภูมิรัฐศาสตร์
การเป็นสมาชิกของ OPEC+ มอบน้ำหนักด้านการทูตและอิทธิพลในระดับนานาชาติให้กับประเทศต่างๆ ซึ่งเป็นปัจจัยที่นักวิเคราะห์มองว่าเกี่ยวข้องกับการรักษาสมาชิก ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและอิหร่านส่งผลให้เกิดสิ่งที่ International Energy Agency อธิบายว่าเป็นการหยุดชะงักด้านอุปทานพลังงานทั่วโลกครั้งใหญ่ที่สุดเท่าที่เคยมีมาในแง่ของการผลิตน้ำมันรายวันโดยตรง ความขัดแย้งนี้ได้เปิดเผยความไม่ลงรอยกันในหมู่ประเทศอ่าว รวมถึงระหว่างสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์และซาอุดีอาระเบีย
ประธานาธิบดีสหรัฐ โดนัลด์ ทรัมป์ ได้กล่าวหา OPEC ว่า “กำลังฉีกเอาชาวโลกส่วนที่เหลือ” ด้วยการพองราคาน้ำมัน และได้เสนอว่สหรัฐฯ อาจพิจารณาให้การสนับสนุนทางทหารแก่ภูมิภาคอ่าวอีกครั้งเนื่องจากนโยบายน้ำมันของ OPEC อย่างไรก็ดี เป็นทรัมป์เองที่ช่วยโน้มน้าวให้ OPEC+ ลดกำลังการผลิตในปี 2020 ระหว่างวิกฤต COVID เมื่อราคาน้ำมันตกลงและผู้ผลิตในสหรัฐได้รับผลกระทบ
